Suriye iç savaşının yayılma etkisi: Türkiye ve Lübnan'ın karşılaştırmalı analizi

Bu tez çalışması Suriye iç savaşının Türkiye ve Lübnan'ı nasıl etkilediğini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Söz konusu etki, devlet içi çatışmaların komşu ülke/bölgelere yayılma etkisini inceleyen teorik çalışmalar çerçevesinde tespit edilmeye çalışılmıştır. Tez çalışmasının dayandığı birkaç temel varsayım söz konusudur. Bunlardan ilki Suriye'de Mart 2011 tarihinde başlayan krizin zaman içinde bir iç savaşa dönüştüğüdür. İkinci olarak Suriye iç savaşının ülke dışına yayılma etkisi gösterdiği ve bu yayılma etkisinin öncelikli olarak iki komşu ülke olan Türkiye ve Lübnan'da ortaya çıktığı iddia edilmektedir. Bu kapsamda tez çalışması, iç savaşların yayılması yazınından elde edilen bir teorik çerçeve ile Suriye iç savaşının ulusötesileşmesi ve Türkiye ile Lübnan'a hangi açılardan yayılma gösterdiğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ilk olarak araştırmada iç savaşlar konusundaki yazın incelenmiş, iç savaşın tanımı, aktörleri ve uluslararası ilişkiler teorileri bağlamında nasıl ele alındığı incelenmiştir. İkinci olarak iç savaşların yayılma etkisini ele alan yazın incelenmiştir. Bu kısımda iç savaşların yayılmasına neden olan ve yayılma derecesini belirleyen faktörler ortaya konmuştur. Bu kapsamda kaynak ülke, hedef ülke ve kaynak ülke ile hedef ülke arasındaki etkileşimin boyutundan kaynaklanan faktörlere bağlı olarak iç savaşların yayılma etkisi gösterdiği ve yine bu faktörlere bağlı olarak hedef ülkelerin iç savaştan etkilendiği iddia edilmiştir. İç savaşların ülke dışında yarattığı etkiler; kitlesel göçe bağlı oluşan etkiler, güvenlikle bağlantılı etkiler, ekonomik etkiler olmak üzere üçlü bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Tez çalışmasının örnek olay kısmında Suriye İç Savaşı ele alınmıştır. Bu kapsamda Suriye'de krize giden süreci, iç savaşın nedenlerini anlayabilmek açısından Suriye'de toplumsal muhalefetin tarihsel bağlamı incelenmiştir. Bunun ardından Suriye'de İç Savaş'ın ortaya çıkışı, gelişimi ve yayılma etkisi gösterdiği süreçler ele alınmıştır. Bu kısımda Suriye'de yaşanan krizin bir iç savaş olduğu iddiası doğrulanmaya çalışılmıştır. Sonraki bölümde ise tez çalışmasının ana sorunsalı olan Suriye İç Savaşı'nın Türkiye ve Lübnan'a ne gibi yayılma etkileri gösterdiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kısımda Suriye iç savaşının, yayılma etkisi çerçevesinde kendisine komşu ülkeler olan Türkiye ve Lübnan'da; kitlesel göçe bağlı etkiler, güvenlikle bağlantılı etkiler ve ekonomik etkiler yarattığı ortaya konmaya çalışılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: İç Savaş, İç Savaşların Yayılma Etkisi, Suriye İç Savaşı, Türkiye, Lübnan