Suriyelilere ait işletmelerde çalışma hayatının insana yakışır iş çerçevesinde incelenmesi

2011 yılında Suriye'de başlayan iç savaşın ardından Türkiye'ye yönelen kitlesel göç sonucunda, geri dönüşler ve üçüncü ülkelere geçişlere rağmen, bugün Türkiye'de yaşayan Suriyeli nüfus yaklaşık üç milyon civarındadır. Göçün 15. yılına yaklaşılırken, Suriyeli göçmenler yerleştikleri şehirlerde işgücü piyasasına yalnızca emek gücü olarak değil, aynı zamanda girişimci kimlikleriyle de dâhil olmuşlardır. Sayıları 25 bine yaklaşan bu işletmeler, özellikle girişimcilik eksenli çalışmalarda ele alınmış; ancak bu işletmelerin oluşturduğu işgücü piyasası yapısı ve bu işletmelerde istihdam edilen çalışanların çalışma koşulları büyük ölçüde ihmal edilmiştir. Bu çerçevede, gerek genel işgücü piyasasında gerekse göçmen emeği literatüründe giderek daha fazla tartışılan "insana yakışır iş" kavramının, Türkiye'deki Suriyelilere ait işletmeler bağlamında ele alınması önemli bir ihtiyaçtır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen bu araştırma, Suriyeli girişimciliğinin yoğun olarak gözlemlendiği iki merkez şehir olan İstanbul ve Gaziantep'te faaliyet gösteren Suriyelilere ait işletmelerde çalışan 600 kişiyle yapılan anket verilerine dayanmaktadır. Araştırmada, çalışma hayatının temel bileşenleri olarak ücret ve çalışma süreleri, izin hakları, iş sağlığı ve güvenliği, iş güvencesi, sosyal güvenlik, iş-yaşam dengesi, eşit muamele ve yetenek geliştirme olanakları dikkate alınarak, bu işletmelerde "insana yakışır iş" düzeyinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Elde edilen bulgular, Suriyelilere ait işletmelerde çalışanların "insana yakışır iş" koşullarına ilişkin temel çalışma standartlarını kısmen sağladığını, ancak çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik önemli ihtiyaçların da devam ettiğini göstermektedir.