Sıvılaşma potansiyelinin belirlenmesinde genetik programlamaya dayalı alternatif bir yaklaşım

Geoteknik Deprem Mühendisliği alanındaki en önemli problemlerden biri zemin sıvılaşmasıdır. Deprem gibi dinamik yükler nedeniyle gevşek, doygun ve kohezyonsuz zeminlerde taşıma gücü kaybına, farklı oturmalara neden olabilen sıvılaşma; yapı ve temelleri altında çok farklı hasarlara ve maddi kayıplara neden olabilmektedir. Bu hasarların büyüklüğü sadece yapı ve yapı temellerinin zarar görmesi ile ilişkili olmayıp, hasar sonrası onarım-iyileştirme süreci, iş gücü kaybı ve ekonomik kayıplar ile de son derece alakalıdır. Gerek arazi deney sonuçlarına gerekse laboratuvar dinamik deney sonuçlarına dayalı gerçekleştirilen sıvılaşma analizleri proje sahasında muhtemel sıvılaşma riskini belirlemek için en sık tercih edilen metotlardır. Ancak, gelişen teknoloji ve yazılımlar, inşaat mühendisliğinin farklı alanlarında olduğu gibi sıvılaşma potansiyeli için de esnek hesaplama yöntemleri kullanılmasına imkan sağlamaktadır. Bu çalışma kapsamında sıvılaşma potansiyelinin belirlenmesinde esnek ve etkili bir çözüm sunması beklenen üç farklı Gen İfadeli Programlama (GEP) modeli oluşturulmuş ve farklı metrikler kullanılarak modellerin performansı değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonrasında oluşturulan GEP modellerinin sıvılaşma potansiyelinin tahmininde hızlı ve pratik bir yöntem olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.