Tanzimat'tan Cumhuriyet'e edebiyat mahfillerinde kadın himayeciler: Toplumsal cinsiyet ekseninde bir aydın sosyolojisi denemesi

Bu çalışma, toplumsal cinsiyet kavramının etimolojik açıdan anlamını açıklamayı, toplumsal cinsiyet ile cinsiyet arasındaki farklılıkları, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin neler olduğunu, eşitsizlik sonucunda bireylerin özellikle kadınların mücadelesini, mücadele sonucunda elde edilen hakları, kazanılan haklar sonucunda toplumda gerçekleşen değişim ve dönüşümleri açıklamayı hedeflemiştir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle, toplumsal düzenin değişmesini, kadınların eğitim, ekonomik, sosyal, siyasal kültürel açıdan eşit haklara kavuşmasını isteyen feministler bu konular hakkında mücadele etmiştir. Kadın aydınlar, yazarak, çizerek, sözlü olarak sorunları ifade ederek hatta bazıları siyasete katılarak mevcut sorunları dile getirmiş, halkın bilinçlenmesini sağlamış, toplumsal faydayı gözetmiş ve bu tür faaliyetlerde bulunmuştur. Kadın derneklerinin kurulması, dergilerinin çıkarılması bu faaliyetlerin en önemlilerindendir. Edebiyat mahfillerinin kurulması da yazıya, resme, sanata, edebiyata verilen önemden kaynaklanmıştır. Edebiyat mahfillerinin oluşum amacı, belirli günlerde ve belirli saatlerde edebî ve sanatsal toplantılar yapmak, fikir alışverişinde bulunmak, toplumsal yararı gözetmek ve döneminde başarıyı temsil eden yazarların birbirini himaye ederek desteklemesidir. Himayeci kadınlar, düzenli olarak evlerinde edebiyat ve sanat toplantıları yapmış, bu toplantılar sonucunda hem onlar hem de mahfil müdavimleri önemli kazanımlar elde etmiştir. Anahtar Kelimeler: Aydın Sosyolojisi, Edebiyat Mahfili, Kadın, Kadın Himayeciler, Toplumsal Cinsiyet