Tapu sicilinde beyanlar

Aynî haklar eşya üzerinde hâkimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Herkesin bu hakları ihlâl etme olasılığı vardır. İhlâl etmeme yükümlülüğü altında olan kişiler bu hakların varlığını, kapsamını ve sahiplerini hukuk sistemimizde taşınırlarda zilyedlik, taşınmazlarda ise tapu sicili sistemi ile öğrenir. Taşınmazlarda aynî hakların alenileştirilmesi için kayıt ve tespit sistemi, torrens sistemi ve tasdik sistemi gibi başka sistemler de mevcuttur. Hukuk sistemimizde ve İsviçre hukukunda kabul edilen tapu sicili sisteminde her taşınmaza bir sayfa açılmakta ve taşınmaza ilişkin tüm işlemler bu sayfa üzerinde gerçekleştirilmektedir. Taşınmaz üzerindeki aynî haklar, şerh edilmiş haklar, rehinler ve diğer bilgiler bu sayfalarda görülmektedir. Tapu sicili devletin sorumluluğu altında tutulan defterler bütünüdür. Tapu sicili ana siciller, yardımcı siciller ve tapu sicili bulunmayan yerlerde tutulan defterlerden oluşur. Tapu kütüğü sayfası farklı etkilere sahip pek çok sütundan oluşmaktadır. Genel bir ifadeyle, taşınmazın yüz ölçümünü, niteliğini ve sayfa numarasını içeren kısım, şerhler sütunu, mülkiyete ilişkin sütun, irtifaklar ve gayrimenkul mükellefiyetleri sütunu birinci sayfada yer almaktayken, ikinci sayfada beyanlar sütunu ve taşınmaz rehinlerine ilişkin sütun bulunmaktadır. Tapu kütüğünde taşınmazla ilgili olarak başlıca tescil, şerh, beyan ve terkin işlemleri yapılır. Çalışmamızın konusunu oluşturan beyan, tapu kütüğünde beyanlar sütununa yapılan kayıt işlemidir. Beyanlar sütununa Kanun tarafından öngörülen hususlar yazılabilir. Bu hususlar öncelikli olarak Medenî Kanun'da ve Tapu Sicili Tüzüğü'nde düzenlenmiştir. Çalışmamızda mevzuatta yer alan beyan olarak yazılması öngörülmüş olan hususlar tek tek ele alınmıştır. Beyanlar sütununa kaydedilmesi gereken hukukî durum özel hukuktan kaynaklanabileceği gibi kamu hukukundan da kaynaklanabilir. Beyanların hukukî sonuçları beyan edilecek hususa göre değişir. Beyanlar sütununa yapılacak kayıt genellikle bilgilendiricidir, taşınmaz ile ilgili bir hukukî durumu üçüncü kişilere ilân etmeye yarar. Bazen beyan adi karine yaratır, eski hukuktan intikal eden aynî hakların beyanı ve eklentinin beyanı buna örnek olarak gösterilebilir. Beyanların tescil gibi kurucu etkisi yoktur. Beyanlar sütununa yazım bir aynî hakkın doğumuna, kapsamının değiştirilmesine ya da sona ermesine yol açmaz. Bu nedenle aynî hakları doğrudan etkilemez. Şerhler gibi kişisel hakları güçlendirici, doğrudan tasarruf yetkisini kısıtlayıcı ya da geçici tescil doğuran etkisi de yoktur. Beyanlar için tapu siciline güvenin korunması ilkesinden söz edilemez; çünkü beyana dayanarak iyiniyetle aynî hak kazanılması mümkün değildir. Beyan sütununa kaydın nasıl yapılacağı ve bunun nasıl çizileceği Tapu Sicil Tüzüğü'nde düzenlenmiştir. Beyanlar aynî hakları doğrudan etkilemediğinden yolsuz beyanların düzeltilmesi için tapu sicilinin düzeltilmesi davası açılamaz. Tapu memuru ilgililerin yazılı rızası üzerine ya da mahkeme kararı ile düzeltme yapabilecektir. Bu düzeltme yeni bir kayıt yapılması olabileceği gibi eski kaydın silinmesi de olabilir. Ancak sadece tek bir durumda, Medeni Kanun öncesinde kurulmuş, bugün geçerli olan ancak artık kurulmaları mümkün olmayan aynî hakların beyanının yolsuz olması durumunda beyan tescil etkili olduğu için tapu sicilinin düzeltilmesi davası açılabilecektir.