Târîh-i Cihân-Ârâ'nın Türkçe tercümesi (Karahanlılardan Timurluların sonuna kadar)

İran coğrafyasında kurulmuş Türk devletlerinden Safevîler, tarih yazımı bakımından kendilerinden önceki devletlere oranla çok daha zengindirler. Türk tarihini aydınlatma adına bu eserlerin önemi azımsanamaz. Şah Tahmasb dönemi de tarih yazıcılığında önemli gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir. Kadı Ahmed Gaffârî'nin Târîh-i Cihân-ârâ adlı eseri de bu dönemde yazılmıştır. Günümüze kadar Safevî ana kaynaklarının çok az bir kısmının Türkçeye tercüme edildiği görülmektedir. Bu tez çalışması Şah Tahmasb döneminin önemli tarihçilerinden olan Kadı Ahmed Gaffârî'nin Târîh-i Cihân-ârâ adlı eserinin Karahanlılar bölümünden başlayarak Timurluların sonuna kadar olan kısmının dilimize tercümesi ve değerlendirilmesi hakkındadır. İlk bölümde Farsça tarih yazıcılığının gelişimi, Kadı Ahmed Gaffârî'nin hayatı ve eserlerinin incelenmesi yapılmıştır. İkinci bölümde ise kitabın belirlenen kısmının tercümesi yapılmıştır. Târîh-i Cihân-ârâ ilk defa 1967 yılında Tahran'da Hasan Nerâkî tarafından neşredilmiştir. 2017 yılında ise Abdulkerim Corbezedar tarafından yeni bir önsöz eklenerek aynen basılmıştır. Tez çalışmamızda her iki kitap da kullanılmıştır. Safevî döneminin önemli şahsiyetlerinden biri olarak bilinen Kadı Ahmed Gaffârî'nin bir başka eseri de Târîh-i Nigâristân'dır. Kadı Ahmed Gaffârî'nin Kadılık ve tarihçilik özelliğinin yanında şairlik özelliği de bulunmaktadır. Kadı Ahmed Gaffârî'nin Şah Tahmasb'a hediye edilmiş olan Târîh-i Cihân-ârâ kitabında daha çok kendinden önceki şairlerin şiirlerine yer verilmiştir.