Tarihi çevre ile yeni yapı etkileşimi üzerinden sürdürülebilirlik

Yeryüzündeki canlı ve cansız her türlü varlığı içinde barındıran çevre kavramı; tarih kavramına paralel bir şekilde, insanların ihtiyaçları doğrultusunda değişir, gelişir ve tarihsel bir birikim oluşturur. Bu değişim ve gelişime bağlı olarak da; "geçmişe ait yaşadıklarımızı, değerlerimizi içinde barındıran" ve bulundukları çevreye "özgün bir değer katan" "tarihi çevreler" oluşur. Günümüzde de, küreselleşmenin getirdiği birtakım nedenler tarihi çevreleri "fiziksel, sosyal, kültürel, ekonomik vb." açılardan değişimlere uğratarak, korunmasını zorlaştırmakta ve bu önemli çevrelere büyük zarar vermektedir. Hâlbuki tarihi çevrenin korunarak geleceğe aktarılması "kültürel sürekliliğinin sağlanması, kişinin kendisini yaşadığı yere ait hissetmesi vb." açılardan oldukça önemlidir. Bu doğrultuda da tarihi çevrelerin korunması için; hem toplum, hem sivil toplum örgütleri hem de merkezi ve yerel yönetimler işbirliği içinde kendi paylarına düşeni yapmalı ve koruma bilincini benimsemelidirler. Yapılı çevre, zaman içinde birtakım nedenlerden dolayı değişime uğramaktadır. Özellikle de 20. yüzyılda savaşların etkisiyle zarar gören tarihi çevrelerde boşalmalar meydana gelmiş ve boşalan yerlerde de yeni yapılaşma düşüncesi "eski-yeni birlikteliğini" ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda, "tarihi çevrede yeni yapı tasarlama ve koruma" konularının önemi uluslararası birtakım çalışmalar ile vurgulanmış ve beraberinde de koruma olgusu gelişmiştir. Tarihi çevrelerde koruma olgusunun gelişmesi, bu çevrelerde yapılacak yeni yapı tasarımlarının önemini arttırmış ve "eski-yeni arasındaki ilişkinin nasıl kurulacağı" sorununu gündeme getirmiştir. Bütün bu değişimlerle beraber toplumlarda birtakım yeni ihtiyaçlar ortaya çıkmakta, tarihi çevre de günümüzün ihtiyaçlarını karşılayabilmek için değişim ve gelişim göstermektedir. Bu değişim ve gelişimin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi ise; "yeni yapı tasarımı öncesinde dikkat edilmesi gereken noktaların doğru bir şekilde analiz edilmesine" ve "koruma bilincine" bağlıdır. Bu doğrultuda da, kimliğimizi oluşturan tarihi çevrelerde yeni yapı tasarımı oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada; "tarihi çevrede yeni yapı tasarlamaya yönelik bir amaç sistemi önerisinde" bulunulacaktır. Problem olarak belirtilen tarihi çevrede yeni yapı tasarımı konusunda, "eski-yeni arasındaki ilişkinin nasıl kurulacağı" noktasına dikkat çekilerek; "Türkiye ve Dünya üzerinden seçilmiş örnekler incelenecek" ve ülkemiz için de tarihi çevreye yaklaşımda kaynak oluşturulacaktır. Anahtar Kelimeler: Çevre, Tarihi Çevre, Koruma, Uluslararası Yaklaşımlar, Tarihi Çevrede Yeni Yapı, Sürdürülebilirlik