Tarihi Emir Saltuk kümbeti dinamik kimliklendirme çalışması

Medeniyetler beşiği Anadolu coğrafyası dünyanın en aktif sismik bölgelerinden birisi olarak kabul edilen toprakları üzerinde sayısız tarihi yapıya ev sahipliği yapmaktadır. Anadolu' da kurulan ilk Türk-İslam devleti olarak kabul edilen Saltuklu Beyliği'ne başkentlik yapmış olan Erzurum şehri barındırdığı tarih yapı çeşitliliği bakımından öne çıkan kadim bir yerleşim yeridir. Şehrin bu özelliğine dikkat çekmek amacıyla 2020 yılı Erzurum ili Yakutiye İlçe Belediyesi tarafından Saltuklu Yılı olarak ilan edilmiş ve bu kapsamda muhtelif etkinlikler planlanmıştır. Bu tez çalışması 2020 Saltuklu Yılı etkinlikleri çerçevesinde Erzurum ili şehir merkezinde bulunan Üç Kümbetler alanındaki Emir Saltuk Kümbeti' nin yapısal inceleme ve dinamik kimliklendirme çalışmasını konu edinmiştir. Öncelikle kümbet yapısı malzeme karakterizasyonu üzerinde çalışılmış ve kümbet inşasında kullanılmış olan yöresel kamber taşının fiziksel ve mekanik özellikleri deneysel olarak incelenmiştir. Sonlu eleman modeli üzerinde teorik modal analiz çalışması yapıldıktan sonra yapı üzerinde gerçekleştirilen Operasyonel Modal Analiz uygulaması ile kümbetin dinamik davranış parametreleri elde edilmiştir. Teorik ve deneysel çalışma sonucunda ilk iki mod şeklinin birbiriyle örtüştüğü ve yanal öteleme hareketi olduğu belirlenmiştir. Eurocode 6 (1996) mevzuatı üzerinden hesaplanan yığma yapı mekanik özellikleri ile teorik olarak hesaplanan birinci ve ikinci mod şekline ait frekans değerleri ile deneysel sonuçlar arasında sırasıyla yaklaşık olarak %7 ve %10 fark oluştuğu görülmüştür.