Tarihi yapıların onarım ve güçlendirilmesi için geliştirilen harcın yapı elemanları üzerinde mekanik özelliklerinin incelenmesi

Yürütülen tez çalışmasında bağlayıcı malzeme olarak yüksek fırın cürufu (YFC), tuğla tozu ve sönmüş kireç kullanılarak üretilen geopolimer tarihi yapı harçlarının mekanik özellikleri incelenmiştir. Standart tarihi yapı harcı kireç esaslı olduğundan geliştirilen geopolimer harçların da kireç esaslı olması sağlanmış, karışımlarda kullanılan sönmüş kireç miktarı sabit tutulup, bağlayıcı malzemenin ağırlıkça %48'i oranında kullanılmıştır. Optimum karışımı bulmak adına yüksek fırın cürufu (YFC) bağlayıcı malzemenin ağırlıkça %29, %33, %38 ve %43 oranlarında kullanılırken, tuğla tozu ise bağlayıcı malzemenin ağırlıkça %10, %14, %19 ve %24 oranlarında kullanılmıştır. Ayrıca aktivatör olarak farklı konsantrasyonlarda potasyum hidroksit (KOH), sodyum hidroksit (NaOH) çözeltileri kullanılmış, sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisi kullanılarak gerçekleştirilen üretimler sodyum silikat sıvısı ilavesiyle tekrarlanmıştır. Aktivatör miktarı normal kıvam durumuna göre ayarlanmıştır. Agrega/bağlayıcı oranı 2 olarak sabit tutulup , 0-2 mm tane çapında dere agregası kullanılmıştır. Ayrıca standart tarihi yapı harcının üretimi gerçekleştirilmiş ve bu sayede geliştirilen geopolimer tarihi yapı harcıyla mekanik özellikleri kıyaslanabilmiştir. Numuneler üzerinde yapılan basınç dayanımı testleri sonuçlarına göre en yüksek nihai dayanımı veren harç üretimi K56 (400 g kireç, 80 g tuğla tozu, 360 g YFC SS/SH (12 M) 820 g) numaralı karışımdır. Mekanik özelliklerin yapı elemanları üzerinde incelenebilmesi için model duvar birimleri ve kemer sistemleri üretilmiştir. Numuneler üzerinde gerçekleştirilen basınç dayanımı testlerinde geopolimer tarihi yapı harcı standart tarihi yapı harcına göre çok daha etkili sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Duvar birimleri üzerinde yapılan basınç ve kesme dayanımı testlerinde de geopolimer tarihi yapı harcında standart tarihi yapı harcına kıyasla belirgin iyileşmelere rastlanmıştır. Kemer sistemlerinde ise standart tarihi yapı harcı ile üretilen kemer elemanının eğilme dayanımında geopolimer tarihi yapı harcına kıyasla daha yüksek değerlere ulaşılmasına rağmen deplasman sonuçları göz önüne alındığında geopolimer tarihi yapı harcı ile üretilen kemer sisteminin daha sünek bir davranış sergilediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Geopolimer, tarihi yapı, harç, dayanım, duvar birimleri, kemer sistemleri