Tarihi yığma köprülerin sonlu elemanlar yöntemiyle analizi: Bitlis Pamukçular Köprüsü örneği

Tarihi yapılar, kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından önemli bir yer tutmakta ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken değerli varlıklar arasında yer almaktadır. Bu yapıların, özellikle deprem gibi doğal afetler karşısındaki davranışlarının anlaşılması, hem sağlıklı restorasyon uygulamaları için temel oluşturmaktadır hem de uzun vadeli koruma yaklaşımlarının geliştirilmesine yardımcı olmaktadır. Zengin tarihi geçmişi ve özgün mimari örnekleriyle Bitlis, bu tür çalışmalar açısından önemli bir araştırma alanı sunmaktadır. Bu tez çalışmasında Bitlis Çayı üzerinde inşa edilmiş bazı tarihi yığma köprülerden bahsedilerek, Tarihi Pamukçular Köprüsü'nün yapısal özellikleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Öncelikle köprünün tarihi geçmişi ve kullanılan yapı malzemeleri hakkında bilgi verilmiş, ardından mimari özellikleri esas alınarak sonlu elemanlar yöntemiyle sayısal modeli oluşturulmuştur. Yapılan modal analizler sonucunda köprünün doğal frekansları, periyotları ve mod şekilleri belirlenmiştir. Daha sonra, yapının kendi ağırlığı altındaki statik analizi yapılmıştır. Son olarak analizlerin güncel ve gerçekçi olması amacıyla 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde kaydedilen ivme verileri kullanılarak zaman tanım alanında dinamik analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışma, tarihi köprülerin depreme karşı davranışlarının anlaşılması ve korunmasına yönelik önemli bulgular sunmaktadır.