Tarihte ve gelenekte heraclius

İmparator Heraclius, 610-641 yılları arasında hüküm sürmüş bir Roma (Bizans) İmparatorudur. İmparatorluk yılları, Roma'nın zor durumda olduğu ve Antik çağın son büyük savaşı olan 602-628 Roma- Sasani Savaşına denk gelmektedir. Darbe ile tahta geçtiği imparatorluğu tarihsel düşmanı olan Sasanilere karşı savunmak zorunda kalmıştır. Başarılı bir savunmanın ardından zaferini kutlama fırsatı bulamamış ve önce Muhammed Peygamber daha sonra da Halife Ebu Bekir ve Ömer ile mücadele etmek zorunda kalmıştır. Sasanilerden kurtarmış olduğu toprakları Müslümanlara terk etmiştir. Heraclius sadece siyasi ve harp tarihi açısından önemli bir figür değil, yapmış olduğu reformlarla birlikte sosyokültürel ve mezhep reformcusu olarak da bilinmektedir. İmparatorluğun içerisinde köklü değişikliklere gitmiş ve Roma İmparatorluğu'nun Bizans İmparatorluğu olarak dönüşümünü sağlayan önemli bir reformcu olmuştur. En yakın dostu olan Patrik Sergios ile Monotelitizm görüşünü ortaya atmış bu görüşü Ecthesis ile kanunlaştırmıştır. Heraclius'un yapmış olduğu bu dini reform ömrü ile sınırlı kalsa da tarihe kilise birliğini sağlamaya çalışan İmparator olarak geçmiştir. İmparator Heraclius hakkında bilgiler veren tarihi kaynaklar olması yanında halkın zihninde oluşmuş gelenekler ve rivayetler de mevcuttur. Bulunduğu makam ve İmparatorluğun coğrafi konumu nedeniyle üç semavi din ile de etkileşim halinde olan Heraclius hakkında hafızalarda yer eden ve bizlere rivayetler, kehanetler olarak aktarılan bu bilgilerin tarihsel Heraclius ile ne kadar uyuştuğunu incelemeye çalıştık. Bu geleneklerden bazılarının günümüzde yaşadığı sonucuna ulaşırken bazılarının da yüceltmelerden ileriye gidemediği sonucuna ulaştık. İmparator Heraclius'un Bizans Orta Çağını başlatan figür olması nedeniyle dönemine müstesna karakteri ve reformlarıyla ele aldığımız bu nitel çalışmada literatür taraması tekniği kullanılmıştır.