Tartışılan konuların ilkokul eğitim programlarında yer alıp almamasına yönelik öğretmen görüşleri (Malatya ili örneği)

Bu araştırmada; tartışmalı konuların eğitim programlarında yer alması veya almaması ve bu konuların öğretimi konusunda sınıf öğretmenlerinin düşüncelerini tespit etmek ve bu düşünceleri; tartışmalı konuların tanımı, öğretiminde kullanılan yöntem ve teknikler, öğretimin değerlendirilmesi, bu konuların sınıfta ele alınmasının doğuracağı olumlu ve olumsuz sonuçlar, bu konuların öğretiminde yaşanan güçlükler gibi boyutlar açısından incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın modeli "durum çalışması"dır. Çalışma grubunun belirlenmesinde olasılık dışı örnekleme çeşitlerinden birisi olan uygun örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Malatya iline bağlı Battalgazi, Yeşilyurt, Doğanşehir, Kale, Arguvan, Darende ve Akçadağ ilçelerinde yer alan 13 farklı ilkokulda görev yapan 20 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplamak amacı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda tartışmalı konuların doğası ve öğretimine ilişkin düşünceleri belirlemeye dönük toplam 12 soru vardır. Görüşmelerden elde edilen veriler bilgisayar aracılığıyla NVivo 10 nitel veri analizi programına aktarılarak çözümlenmiştir. Verilerin analizi gerçekleştirilmeden önce, her bir katılımcının görüşünü anlayabilmek adına her görüşme metni baştan sona okunmuştur. Daha sonra bu görüşme metinlerindeki kelime ve kelime öbekleri veri analiz birimi olarak belirlenmiş ve kodlama gerçekleştirilmiştir. Kodlama yapılırken zaman zaman katılımcıların kullandıkları kelimelere aynen yer verilmiş, zaman zaman da katılımcıların düşüncelerini daha iyi ifade ettiği düşünülen kelimeler araştırmacı tarafından kullanılmıştır. Daha sonra kodlara dayalı da temalar oluşturulmuş ve elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırmada betimsel analiz ve sürekli karşılaştırmalı veri analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, katılımcı sınıf öğretmenlerine göre tartışmalılık düzeyi en yüksek olan konuların; eğitim sistemi, etnik sorunlar, sınav sistemi, torpil, ana dilde eğitim, darbe ve enflasyon olduğu; tartışmalılık düzeyi en düşük olan konuların ise Kıbrıs sorunu, evrim teorisi, türban, fanatizm ve evlat edinme olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre eğitim programlarına en fazla eklenmesi tavsiye edilen tartışmalı konuların; çevre kirliliği, hayvan hakları, kültürel yozlaşma, su sıkıntısı, terör, şiddet, ana dilde eğitim, küresel ısınma ve madde bağımlılığı olduğu belirlenmiştir. Katılımcı öğretmenler tarafından tartışmalı konuların sınıfta ele alınmasının empati kurmaya yardımcı olma, farklı düşüncelere saygı duymayı öğretme, problem çözme becerisini geliştirme, duyarlılık kazandırma ve iletişim becerisini geliştirme gibi olumlu sonuçlar ve arkadaşlık bağlarını zedeleme, davranış bozukluğuna neden olma, tepki alma, çatışmaya neden olma gibi olumsuz sonuçlar doğuracağı belirtilmiştir. Katılımcı sınıf öğretmenlerinin sınıf ortamına en çok taşıdıkları tartışmalı konuların darbe, çevre kirliliği, şiddet, hayvan hakları ve su sıkıntısı olduğu; öğrencilerin ise şiddet, darbe, hayvan hakları, işsizlik, fanatizm, çevre kirliliği, terör, madde bağımlılığı, internet ve TV yayınları konularını sınıfa getirdiği tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin tartışmalı konuların öğretiminde en fazla tartışma yöntemi ile soru cevap ve beyin fırtınası tekniklerini kullandıkları; değerlendirme etkinlikleri arasında ise en fazla gözlem yapma, örnek olay içeren metinlerden yararlanma ve konuya ilişkin düşüncelerini anlattırmadan yararlandıkları belirlenmiştir. Tartışmalı konuların öğretiminde yaşanan güçlükler arasında öğrencilerin hazır bulunuşluk seviyesinin yetersiz olması, veli tepkisi, yanlış anlaşılma ve programın yoğun olması en fazla atıf alan güçlükler olmuştur. Tartışmalı konuların öğretimi noktasında öğretmenlerin yeterliliğine dair yapılan nitel analiz sonucunda ise sınıf öğretmenlerinin %75'inin tartışmalı konuların öğretiminde meslektaşlarını yeterli görmediği belirlenmiştir.