Tek serbestlik dereceli betonarme binalar arasındaki gerekli derz mesafelerin araştırılması

Yetersiz sismik derze sahip komşu yapıların farklı dinamik karakterlere (periyot, rijitlik, kütle, yükseklik vb.) sahip olmasından dolayı, yapısal çarpışmalar beklenmektedir. Geçmişte yaşanan birçok yıkıcı depremde, yetersiz derz mesafeli binalar arasında yapısal çarpışmalar meydana gelmiştir. Bu çarpışmalar ile binalarda ağır hasar oluşumu, hatta toptan yıkımların gerçekleştiği gözlenmiştir. Ülkemizde de konut stokunun önemli bir kısmını temsil eden düşük ve orta yükseklikteki birçok yapının yetersiz derz mesafeli veya bitişik nizamlı olduğu için çarpışma potansiyeli bulunmaktadır. Bu nedenle komşu yapılar arasındaki sismik çarpışmaları (çekiçleme etkilerini) önlemek adına minimum yeterli derz mesafelerinin belirlenmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada, farklı dayanım oranlarının ve periyot değerlerinin derz mesafesi üzerindeki etkilerini incelemiştir. Bu kapsamda, farklı kat adetlerine, dayanım oranlarına ve periyot değerlerine sahip komşu binalar arasındaki minimum boşluk mesafelerinin belirlenebilmesi hedeflenmiştir. Üç boyutlu (3B) doğrusal elastik olmayan bina modelleri ile yapılan analizler yoğun işgücünün yanı sıra verilerin saklanabilmesi için depolama ihtiyacı gibi nedenlerden dolayı ciddi boyutlara ulaşmaktadır. Bu nedenle, 3B modeller eşdeğer TSD sistemlere dönüştürülerek daha basit ve kullanışlı bir işgücü ile derz mesafelerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, bitişik binalar arasındaki gerekli derz mesafelerin tahmininde eşdeğer TSD sistemlerin kullanılabileceği söylenebilir. Özellikle komşu binaların periyot değerlerinin birbirinden uzaklaşması ile birlikte TSD ve 3B modellerden elde edilen gerekli derz mesafelerinin yakın sonuçlar sunduğu gözlenmiştir. Ancak periyot değerlerinin yakın olduğu durumlarda, TSD sistemlerin daha tutucu sonuçlar sunduğu göz ardı edilmemelidir. Çalışmadan elde edilen bulguların düşük ve orta katlı betonarme binaları kapsadığı unutulmamalıdır.