Tekerlekli sandalye basketbol oyuncularının oyun performansını belirleyen faktörler

ÖZET TEKERLEKLİ SANDALYE BASKETBOL OYUNCULARININ OYUN PERFORMANSINI BELİRLEYEN FAKTÖRLER Amaç: Bu araştırmanın amacı, tekerlekli sandalye basketbol (TSB) oyuncularının oyun performansını belirleyen faktörlerin tespit edilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Türkiye Tekerlekli Sandalye Basketbol Süper Liginde oynayan 15 TSB oyuncusunun gönüllü katılımı ile gerçekleştirildi. Araştırma öncesi sporcular araştırmanın kapsamı hakkında bilgilendirildikten sonra ölçüm ve testlere tabi tutuldular. Bu aşamada sırasıyla sporcuların antropometrik özellikleri, vücut kompozisyonları, izokinetik kuvvet performansları, kaygı düzeyleri ve tekerlekli sandalye basketbol beceri testi (TBBT) düzeyleri tespit edildi. Sporcuların antropometrik özelliklerinin tespit edilebilmesi için vücut ağırlıkları, sandalyeli boy uzunlukları, kulaç ve kol uzunlukları, omuz genişlikleri, üst ve ön kol çevreleri, el uzunlukları ve genişlikleri ölçüldü. Vücut kompozisyonlarının tespiti için yağlı ve yağsız vücut oranları tespit edildi. İzokinetik kuvvet performanslarının tespiti için omuz horizontal abdüksiyon/addüksiyon (H-ABD/H-ADD), omuz abdüksiyon/addüksiyon (ABD/ADD), omuz internal rotasyon/eksternal rotasyon (IR/ER), omuz ekstansiyon/fleksiyon (EXT/FLX) ve dirsek ekstansiyon/fleksiyon (D-EXT/D-FLX) testleri uygulandı. Sporcuların kaygı düzeyleri, Spor Kaygı Ölçeği-2 (SKÖ-2) kullanılarak değerlendirildi. Sporcuların oyun performansı TBBT ile ölçüldü. TBBT, statik ve dinamik şut performansı, statik ve dinamik top sürati, toplu illinois ve slalom testleri ve 5-10-20 m toplu sprint testlerinden oluşmaktadır. Veriler toplandıktan sonra sporcuların TBBT puanları ile antropometrik özellikleri, vücut kompozisyonları, izokinetik kuvvet performansları ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler incelendi. Bulgular: Sporcuların TBBT performansları ile antropometrik özellikleri arasında (r=0.520 ve 0.783 arasında), vücut kompozisyonları arasında (r=0.540 ve 0.558 arasında), endişe düzeyleri arasında (r=0.580), H-ABD ve H-ADD arasında (r=0.514 ve 0.802 arasında), ABD ve ADD arasında (r=0.516 ve 0.890 arasında), İR ve ER arasında (r=0.520 ve 0.761 arasında), EXT ve FLX arasında (r=0.521 ve 0.796 arasında), D-EXT ve D-FLX arasında (r=0.520 ve 0.799 arasında) orta ve yüksek düzeyde anlamlı ilişkiler tespit edildi (p<0.05). Sonuçlar: Artan vücut yağı ve ağırlığı, sporcular için avantaja dönüştürülebilir, ancak ideal sınırlar içinde tutulmalıdır. Sporcuların artan endişe düzeyleri ise statik şut performansını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca TSB oyuncularının artan omuz kuvveti düzeyi, genel olarak TBBT performansını destekler. Bu nedenle antrenörler, TSB oyuncularının antrenman planlarını oluştururken bu faktörleri dikkate almalıdırlar. Anahtar Kelimeler: Antropometrik Özellikler, İzokinetik Kuvvet, Kaygı Düzeyi, Oyun Performansı, Tekerlekli Sandalye Basketbolu, Vücut Kompozisyonu