Tekerlekli sandalye basketbol sporunun üst ekstremite fonksiyonları üzerine etkisi

Bu çalışma; tekerlekli sandalye basketbol sporu yapan bireylerde üst ekstremite fonksiyoneldüzeyleri belirlemek, Uluslararası Tekerlekli Sandalye Basketbol Federasyonununsınıflandırma sistemine göre puanlandırılan düşük gövde kontrollü ile yüksek gövdekontrollü sporcuların ve Türkiye tekerlekli sandalye basketbol liginde oynayan 1. ve 2.ligoyuncularının üst ekstremite fonksiyonel düzeylerini karşılaştırmak ve bu konuda çalışansağlık elamanları için bir değerlendirme prosedürü oluşturmak amacıyla yapılmıştır.Çalışmamıza 60 sporcu dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen sporcular oynadıkları ligeve sınıflamadan aldıkları puanlara göre iki şekilde gruplandırılmıştır. Sporcuların spor yapmaile ilgili karakteristik özellikleri belirlemek için anket yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilensporculara üst ekstremite fonksiyonellik düzeyini belirlemek amacıyla; vücut kitle indeksleri(VK ), normal eklem hareketleri, izometrik kas kuvvetleri, izometrik ve izotonik kassalenduransları, görsel ve işitsel basit reaksiyon zamanları, hızları, el becerileri ve omuz ağrılarıdeğerlendirilmiştir. Düşük gövde kontrollü ve yüksek gövde kontrollü sporcuların tekerleklisandalye kullanma süresi (yıl), spor yaptıkları yıl, haftalık çalışma saatleri, antreman saatleri,normal eklem hareket açıklıkları(NEH), üst ekstremite izometrik kas kuvvetleri, izometrik veizotonik endurans değerleri, görsel ve işitsel basit reaksiyon zamanları, purdue pegboard elbeceri testi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Düşük veyüksek gövde kontrollü sporcular arasında engelli olma süreleri, transfer sayıları, sağ ve solomuz internal ve eksternal rotasyonu, sol önkol supinasyonu hareket açıklığı, hızları ve PC-WUSPI omuz ağrı skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05).Toplam PC-WUSPI ağrı skoru düşük gövde kontrollü sporcularda daha yüksek olduğugörülmüştür(p<0.05). I. ve II. lig oyuncularının sağ omuz fleksiyonu izometrik kas kuvvetive okulda veya işte olan günlük yaşam aktiviteleri sırasında hissettikleri omuz ağrısındaistatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Engelli olma süreleri, haftadayaptıkları antreman saati ve WUSPI skorları, el bileği fleksiyonu izometrik kas kuvveti ilehız arasında, sol önkol pronasyonu ile izotonik endurans arasında anlamlı bir ilişkibulunmuştur (p<0.05). Elde ettiğimiz veriler doğrultusunda, tekerlekli sandalye basketboloyuncularının fonksiyonel düzeylerinin değerlendirilip, sporcuların hem puanları hemdefonksiyonel kapasitelerine göre sporcuya özel antrenman ve rehabilitasyon programlarınınplanlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Tekerlekli sandalye basketbol sporu, WUSPI skalası, fonksiyonel kapasite