Temettuat Defterlerine göre Selanik kazası çiftlikleri

Bu doktora tezi çalışması, Osmanlı İmparatorluğu'nda birer zirai işletme örneği olan büyük çiftlikleri 1844 yılı için Selanik özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çünkü Selanik bu tip büyük çiftliklerin İmparatorluk idaresi altındaki bölgelerde en erken görüldüğü yerlerden birisiydi. Büyük çiftlik yapılarının Osmanlı İmparatorluğu'nda görüldüğü ilk yerlerden biri olan Selanik için Temettuat Defterleri çalışmamızın ana kaynağını oluşturmaktadır. Çünkü Osmanlı tahrir defterleri gibi Temettuat defterleri de Osmanlı İmparatorluğu'nun idari ve mali yapısını anlamaya dönük gerçek istatistiki verileri içeren ve arşivlerde yer alan en zengin koleksiyonlardan birisidir. Bu amaçla Selanik Temettuat Defterleri sayesinde, 1844 yılında Selanik'in 8 nahiyesinde mevcut olarak tespit edilen 146 adet çiftliğe ait istatistiki veriler oluşturulması amaçlanmıştır. Söz konusu 146 adet çiftliğin öncelikle idarecileri, hissedarları, hane sayıları ve cizye defteri sayıları ile 1844 yılı içerisinde elde ettikleri gelirler ve vergi yüklerinin tespit edilmiştir. Bu çiftliklerin arazi varlıklarının niceliği ve niteliği tespit edilmeye çalışılmıştır. Çiftliklerde üretimi yapılan 13 ürünün 1844 yılı için üretim miktarı ile birlikte birim fiyatları da tespit edilmiştir. Ayrıca çiftliklerdeki hanelerdeki mükelleflerin mesleki dağılımları da istatistiki olarak sunulmaya çalışılmıştır. Bu sayede 1844 yılı için Selanik dahilindeki çiftliklerin idari ve mali yapısına dair literatüre katkı sunulması amaçlanmıştır.