Tercümân-nâme-i Gâmızî Ali Baba (inceleme-metin)

Bu çalışmada on dokuzuncu yüzyılda yaşamış olan Ahıskalı Şeyh Hırmendâr Gâmızî Ali Baba'nın Tercümân-nâme adlı eseri çevriyazıya aktarılarak incelenmiştir. Eser, bir Bektaşî şeyhi olan Gâmızî Ali Baba'nın oğlu Müderris Mehmed Kemal Efendi'ye irşad maksadıyla yazdığı mektupları ihtiva etmektedir. Esere dair kütüphane ve katalog taraması yapılmış ancak müellifin kaleminden çıkan bir yazmaya ulaşmak mümkün olmamıştır. Bu nedenle elde edilen nüshalar arasındaki cüz'î farklılıklar dikkate alınarak tenkitli metin hazırlanmıştır. Bu noktada eserin ilmî usullere uygun olarak tenkitli metnini ortaya koymak ve Tercümân-nâme üzerinde inceleme yapmak çalışmamızın iki ana unsurunu teşkil etmektedir. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında bir mektûbat türü olarak Tercümân-nâme ve sûfîler arasında bir eğitim aracı olarak mektuplaşma konusu gündeme getirilmiş ve eser hakkındaki araştırma sonuçları sunulmuştur. Birinci bölümde Ahıskalı Gâmızî Ali Baba'nın hayatı ve Tercümân-nâme'si ile ilgili ulaşmış olduğumuz bilgiler ele alınmıştır. İkinci bölümde eserin şekil ve muhtevası yönünden incelemesi yapılmıştır. Eser, dil ve üslup açısından incelenmiş ve içerdiği tasavvufî kavramlar ve tartışmalar alt başlıklar halinde tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Gâmızî Ali Baba'nın içtimaî görüşleri de ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, metnin hazırlanmasında takip edilen yol ve yöntemler hakkındaki bilgilere, neşir esaslarına ve eserin tam transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmamız esnasında müellif ve esere dair ulaşmış olduğumuz bilgiler değerlendirilmiştir.