Tetrahidropirimidin içeren karben öncüllerinin sentezi ve özellikleri

N-Heterosiklik karbenler, organometalik ve inorganik koordinasyon kimyasında evrensel ligandlar haline gelmişlerdir. Azot merkezinin σ-elektron sağlayıcı ve π-elektron verici karakterinden dolayı karben merkezi kararlıdır ve bu nedenle N-heterosiklik karbenler elektronca zengin nükleofilik türlerdir. Güçlü σ-elektron sağlayıcı özelliklerinden dolayı, NHC ligandları metal merkezine fosfinler gibi klasik ligandlardan daha güçlü bağlanırlar. Bu yüzden ortaya çıkan geçiş metal kompleksleri genellikle bozulmaya karşı dayanıklıdır ve ligandın aşırısı gerekmeden öncü katalizör olarak kullanılabilirler. N-heterosiklik karbenler, seçici koordinasyon kimyaları sayesinde çok sayıda katalitik tepkimede geniş bir uygulama alanı bulmuştur. Pirimidin çekirdeği içeren türlerin gerek sentezleri gerekse uygulamaları üzerinde yapılan çalışma sayısı oldukça azdır. Bu nedenle bu çalışmada pirimidin çekirdeği içeren karben öncülleri sentezlenmiş ve bunların bazı geçiş metal kompleksleri hazırlanmıştır. Bulunan sonuçlar dokuz başlıkta özetlenebilir; 1) 1,3-dialkil-1,3,4,5-tetrahidroprimidinyum (2a-2o) ve N-sübstitüye tetrahidropirimidinyum (3a-3l) bileşikleri sentezlenmiş, yapıları uygun spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır. 2) Tek dişli yapılı tetrahidropirimidinyum karben öncüllerinin uygun baz ile etkileştirilmesinden elde edilen olefinler, S8 ve Se bileşikleri ile etkileştirilerek kükürt ve selen türevleri, 5a-5b ve 6a-6c, sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır. 3) Tek dişli yapılı tetrahidropirimidinyum karben öncüllerinin uygun baz ile etkileştirilmesinden elde edilen olefinler, [PdCl2(PPh3)]2 bileşiği ile etkileştirilerek Pd-NHC kompleksleri, 7a-7d, sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır. 4) Tek dişli yapılı tetrahidropirimidinyum karben öncüllerinin uygun baz ile etkileştirilmesinden elde edilen olefinler [IrCl(COD)]2 bileşiği ile etkileştirilerek Ir-NHC kompleksleri, 8a-8d, sentezlenmiş ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır. 5) Tetrahidropirimidinyum karben öncülleri [RuCl2(p-simen)]2 bileşiği ile etkileştirilerek tetrahidropirimidin rutenyum, 9a-9g, kompleksleri sentezlenmiş yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır. 6) Tetrahidropirimidinyum karben öncülleri Pd(OAc)2 bileşiği ile etkileştirilerek tetrahidropirimidin palladyum, 10a-10f, kompleksleri sentezlenmiş yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatılmıştır. 7) Tetrahidropirimidinyum karben öncülleri ile [RuCl2(p-simen)] bileşiğinden in situ şartlarda oluşturulan Ru-NHC komplekslerinin ve iyonik Ru komplekslerinin, 9a-9g, ketonların indirgenmesi tepkimesindeki katalitik aktiviteleri incelenmiştir. 8) Pd-NHC kompleksleri, 7a-7d, ve tetrahidropirimidin Pd komplekslerinin, 10a-10e, heteroaromatik türlerin arilasyonu tepkimesindeki aktiviteleri incelenmiştir.