TFRS 9 finansal araçlar standardının bankacılık sektörüne etkisi: BIST banka endeksinde yer alan seçilmiş bankaların takip oranları ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişki

Finansal piyasaların küresel ölçekteki gelişimi ve artan sermaye hareketliliği, finansal araçların daha doğru ve şeffaf bir şekilde ölçülmesi ve muhasebeleştirilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Ancak, 2008 küresel finansal krizinin ardından, bankaların kredi zararlarını muhasebeleştirme süreçlerinde yaşanan gecikmeler, mevcut muhasebe standartlarının yetersizliğini ortaya koymuştur. Özellikle, gerçekleşen zarar modelinin uygulanması, kredi zararlarının ancak somut bir kayıp meydana geldikten sonra tanınmasına olanak tanımış ve bu durum, kredi zararlarının finansal tablolara yansımasında gecikmelere yol açmıştır. Bu gecikmeler, bankaların finansal durumlarını daha geç düzeltmelerine ve piyasalara güvenin sarsılmasına neden olmuştur. Bu deneyimler, daha erken tanıma sağlayan beklenen kredi zararı modelinin geliştirilmesine zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada öncelikle Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS) 9: Finansal Araçlar Standardı ile beraber uygulamaya geçen yenilikler ile beklenen kredi zararı modelinin etkileri tanıtılacaktır. İlgili standart 1 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Çalışmanın ampirik kısmında ise makroekonomik değişkenlerden enflasyon, döviz kuru ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH)'nın bankaların kredi takip oranlarına etkilerini ölçmek ve değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla, BİST Banka Endeksinde yer alan seçilmiş 6 adet bankanın 2011-2024 dönemine ilişkin çeyreklik 54 dönemi (2011Q2-2024Q3) için takip oranları ile enflasyon, döviz kuru ve GSYİH makroekonomik değişkenleri verileri kullanılarak ampirik analizler yapılmıştır. TFRS 9 standardı öncesi ve sonrasında bağımlı değişken olan banka takip oranları için bağımsız değişken makro ekonomik değişkenlerden bağımlı değişkenlere doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Ampirik çalışmada öncelikle Fourier ADF birim kök testi ile serilerin durağanlığı araştırılmıştır. Çalışmanın devamını da ilgili değişkenler arasındaki nedensellik durumunu öğrenmek için Fourier-Granger nedensellik testi ve Toda Yamamoto nedensellik testleri yapılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre seçili bankaların TFRS 9 öncesi dönemde enflasyon, döviz kuru ve GSYİH makroekonomik değişkenlerinden kredi takip oranlarına doğru nedensellik ilişkisi olduğu ancak TFRS 9 sonrası dönemde döviz kurunun kredi takip oranlarına doğru bir nedensellik ilişkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılacak gelecek çalışmalarda farklı makroekonomik değişkenlerin modele dahil edilmesi önerilebilir.