Terapistlerin ilk seansta yasa verdikleri tepkiler: Nitel gözlemsel bir araştırma

Bu araştırma, terapistlerin Uzamış Yas Bozukluğu (UYB) belirtileri gösteren bir danışanla değerlendirme görüşmesinde karşılaştıklarında verdikleri duygusal ve klinik tepkileri incelemeyi amaçlayan nitel ve keşifsel bir çalışmadır. Araştırmanın temel hedefi, UYB belirtileri ile başvuran bir vaka karşısında terapistlerin duygusal yaşantılarını, seans içindeki yaklaşım ve tutumlarını ve tanısal değerlendirme süreçlerini davranışsal gözleme dayalı bir yaklaşımla anlamaya çalışmaktır. Çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada, katılımcılar Qualtrics platformu aracılığıyla demografik ve mesleki bilgi formunu doldurmuştur. İkinci aşamada, eğitimli psikologlar tarafından canlandırılan ve PGD belirtilerini temsil eden senaryolaştırılmış bir danışanla çevrimiçi ortamda yapılandırılmış bir simülasyon seansı gerçekleştirmişlerdir. Üçüncü aşamada ise seansın hemen ardından, terapistler ile araştırmacının yürüttüğü yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve katılımcıların seans deneyimleri ile tanısal izlenimleri derinlemesine sorgulanmıştır. Refleksif tematik analiz sonucunda terapistlerin yaklaşım örüntülerini yansıtan yirmi tema belirlenmiş ve bu temalar dört üst düzey kategori altında toplanmıştır: (1) Duygu Odaklı ve Anlam Temelli Yaklaşım, (2) Duygusal Temellendirmeden Yok-sun Yönlendirici Tutumlar, (3) Yoğun Duygular Karşısında Savunmacı Öz-Düzenleme Eğilimleri ve (4) Terapötik İşlevin İlkel Savunma Biçimlerine Gerilemesi. Bu kategoriler, terapistlerin danışanın yas anlatısıyla kurdukları ilişkisel ve duygusal pozisyonların çeşitliliğini ortaya koymaktadır. Tanısal değerlendirmeler belirgin düzeyde heterojenlik göstermiştir. UYB kriterlerine tümüyle uygun biçimde yapılandırılmış olmasına rağmen, katılımcıların yalnızca %21.4'ü vakayı UYB olarak tanımlamıştır. En büyük oran olan %25 ise vakayı normal yas süreci kapsamında değerlendirmiştir. Geri kalan katılımcılar ise majör depresyon ya da UYB ile komorbid bir tablo öne sürmüştür. Bulgular, UYB'nun klinik geçerliliğine dair süregelen tanısal belirsizliği işaret etmekte ve terapistlerin yas tepkilerini patolojikleştirmeye temkinli yaklaşıyor olabileceklerini düşündür-mektedir. Seans sırasında ve sonrasında bildirilen duygusal yaşantılar ise yalnızca beklenen üzüntü, kaygı ve tedirginlik gibi tepkilerle sınırlı kalmamış; aynı zamanda özdeşim, tanıdıklık, empati ve yardım etme arzusu gibi daha çeşitli ve kişisel deneyimleri de içermiştir. Anahtar Kelimeler: Uzamış Yas Bozukluğu, seans içi tepkiler, reflektif tematik analiz, terapist öznelliği, tanısal belirsizlik