Thomas Xavıer Bıanchı'nın Dıctıonnaıre Françaıs-Turc adlı sözlüğündeki felsefi kavramların değerlendirilmesi

Türk Sözlükçülük Tarihi açısından en önemli sözlükler arasında hiç kuşkusuz Thomas Xavier Bianchi'nin Français-Turc sözlüğü gelmektedir. Bianchi'nin Français-Turc sözlüğü günümüz Türk Sözlükçülüğü araştırmalarında en çok başvurulan sözlüklerden bir tanesidir. Bununla birlikte Bianchi sözlüğünde çok önemli felsefe terim ve kavramlarına sözlüğünde yer vermiştir. Bu amaçla da sözlüğün içeriği tarafımızca taranarak bu terim ve kavramlar tespit edilmiştir. Bianchi'nin sözlüğündeki terim ve kavramların yazılışları ve anlamları ile günümüz Türkçesindeki yazılış ve anlamları arasında herhangi bir farklılık olup olmadığı tartışılmıştır. Bianchi sözlüğündeki terim ve kavramlar ile günümüzdeki terim ve kavramlar arasındaki farkı ortaya koyarken genel olarak Bedia Akarsu'nun Felsefe Terimleri Sözlüğü, Ahmet Cevizci'nin Büyük Felsefe Sözlüğü ve Türk Dil Kurumunun elektronik sözlüğünden yararlanılmıştır. Bu sonuçla birlikte tarafımızca irdelenen bu sözlükte bazı terim ve kavramların Bianchi'nin kullanmış olduğu gibi günümüze de aynı şekilde gelen sözcüklerinde de olduğu görülmüştür. Ancak bazı sözcüklerin ise yazılışları ve anlamları değişikliğe uğramış ya da farklılaşmış veya yerini başka sözcüklere bırakmıştır. Bianchi'nin Fransızca felsefe terim ve kavramlarına verdiği karşılıklar ağırlıklı olarak Arapça ve Farsçadır. Ancak Bianchi'nin sözlüğünde kısmen de olsa öz Türkçe felsefe terim ve kavramlar da bulunmaktadır. Bianchi'nin sözlüğü hem Türk Sözlükçülük Tarihi açısından hem de içinde bulundurduğu felsefe terim ve kavramlarından dolayı felsefe tarihimiz açısında üzerinde durulması çok değerlidir. Bianchi'nin yaşam öyküsüne dair eklediğimiz bilgilerin kültür tarihimizin daha ayrıntılı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunacağını düşünmekteyiz. Bu çalışmamızla felsefe terim ve kavramlarının zaman içinde nasıl değiştiğinin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulanacağını düşünmekteyiz.