TİEM 1973 envanter numaralı Zübdetü't-Tevârîh adlı yazma eserin minyatürlerinin incelenmesi

Türk minyatür ve süsleme sanatının köklerinin Orta Asya'ya devletlerinin sanatına kadar uzandığı bilinmektedir. Uygur yazmalarında ilk örnekleri görülen minyatür ve süsleme unsurları sonraki Türk devletlerine öncülük etmiştir. Selçuklu minyatür sanatında gelişmeler göstererek Osmanlı döneminde XVI. yüzyılda da en güzel örneklerini vermiştir. Tezin konusunu oluşturan XVI. yüzyıl yazma eserleri içinde bulunan TİEM 1973 numaralı Zübdetü't-Tevârîh adlı eser,1583 yılında dönemin önde gelen Şehnamecisi Seyyit Lokman Aşuri tarafından yazılıp III. Murat'a sunulmuştur. İki bölümden oluşan eserin birinci bölümünde kutsal kitaplarda geçen dini hikayeler ve bazı tarihi konular anlatılmıştır. İkinci bölümde ise Osman Bey'den III. Murat'ın saltanat tarihine kadar gelişen olaylar yer almaktadır. Silsilename karakteri taşıyan eser Osmanlı döneminde Peygamberler tarihi ile ilgili minyatürlerin bulunduğu ilk örnektir. İrlanda Chester Beatty, İstanbul TSMK ve TİEM kütüphanelerinde üç adet minyatürlü nüshası bulunan Zübdetü't-Tevârîh adlı eserler yazı bakımından aynıdır. Ancak tezhip ve minyatür tasarımları açısından bazı farklılıkları bulunmaktadır. Bu çalışmada TİEM, 1973 numaralı eserin minyatürleri üslup, teknik ve dönemsel özelliklerinin sanatsal açıdan incelenmiş ve Chester Beatty Müzesi'nde bulunan nüshaların içerisindeki minyatürlerle karşılaştırılmıştır. Çalışma altı bölüm olarak ele alınmıştır. İlk bölümünde erken dönem Osmanlı Türk minyatür sanatının tarihi gelişimi, önemli eserleri, üslupları ve sanatçıları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Zübdetü't-Tevârîh Sanatçıları araştırılmış ve ulaşılan bilgiler doğrultusunda kimlikleri ve üslupları anlatılmıştır. Üçüncü bölümde eserler hakkında bilgi verilmiş ve katalog bölümü hazırlanmıştır. Dördüncü bölümde eser hakkında değerlendirme yapılmış ve tespit edilen bulgular hazırlanan tablolar ile gösterilmiştir. Beşinci bölümde eser içerisinde bulunan problemler tespit edilerek tablolarla gösterilmiş ve eserin CB nüshası ile mukayesesi yapılmıştır. Altıncı bölüm eserin sonuç kısmını oluşturmaktadır.