Tip 2 diyabet ve dislipidemi tanılı hastaların lipid hedeflerine ulaşmada statin kullanımı hakkındaki bilgi, tutum, davranış ve farkındalıklarının değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmamıza Akdeniz Üniversitesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve onam veren en az bir senedir Tip 2 diyabet ve dislipidemi tanılı hastalar dahil edilmiştir. Bu hastaların statin kullanımı hakkındaki bilgi, tutum, davranış ve farkındalıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma olan araştırmamız, anket yoluyla yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara sosyodemografik veriler ve ilgili literatür doğrultusunda hazırlanan katılımcıların statin kullanımı konusundaki bilgi, tutum, davranış ve farkındalık düzeylerine ilişkin soruların yer aldığı ilk bölüm ve İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ve İlaca Uyum ve Reçete Yazdırma Ölçeği kısımlarından oluşan üç bölümlük araştırma anketi yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Analizler SPSS (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı) versiyon 25.0 ile yapılmıştır. Çalışmada istatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan 371 katılımcının çoğunluğu (%61,5) 41-65 yaş aralığında olup %56,6'sı kadındır. Evli katılımcıların (%84,1) ağırlıkta olduğu çalışmada, öğrenim durumunda %39,9 ile ilköğretim mezunları ve %36,7 ile ortaöğretim veya lise mezunları öne çıkmaktadır. Katılımcılara eşlik eden en sık komorbidite hipertansiyondur (%56,9). Katılımcıların %73,3'ü daha önce kanda kolesterol seviyelerinin yüksek olduğunun söylendiğini bildirirken, %26,7'si ise kolesterol seviyelerinin yüksek olduğundan haberdar olmadıklarını veya bu durumu hatırlamadıklarını belirtmiştir. Katılımcıların %77,9'u daha önce statin kullanımının önerildiğini bildirirken, %65,2'si statin kullanmanın gerekli olduğunu düşünmektedir. Statin kullanan katılımcı oranı %64,7 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %24,7'si daha önce hiç statin kullanmamış, %10,6'sı ise statin tedavisini başlayıp bırakmıştır. Çalışmada katılımcılar, statin tedavisini kullanan, kullanmayan ve kullanmayı bırakan olarak üç gruba ayrılarak İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği toplam puanları karşılaştırılmıştır. Gruplar arası puanlarda istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır. Katılımcıların statin kullanım durumuna göre, İlaca Uyum ve Reçete Yazdırma Ölçeği toplam skorları karşılaştırılmıştır. Statin kullanmayı bırakan grubun ilaca uyum skorunun, statin kullanmayanlara göre anlamlı şekilde yüksek olduğu (p=0,049) tespit edilirken, diğer kullanım grupları arasında ise anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç ve öneriler: Bu çalışmanın sonuçları diyabet ve dislipidemi tanılı bireylerin en önemli morbidite ve mortalite nedenini oluşturan kardiyovasküler hastalıklardan korunmada en önemli müdahale noktalarından biri olan dislipidemi yönetiminde statin kullanımı hakkındaki farkındalık ve tedaviye başlama ve sürdürmenin yeterli seviyede olmadığını göstermektedir. Bu durum, hastalarda statin kullanımının teşvik edilmesi ve bu hastaların kolesterol hedeflerine ulaşmalarının sağlanması için daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. İlk basamak temas noktasını oluşturan aile hekimlerine bu konuda önemli sorumluluklar düşmektedir. Anahtar kelimeler: Tip 2 diyabet, dislipidemi, kardiyovasküler hastalık, statin kullanımı, ilaç uyumu