Toplum sözleşmesi kuramcılarında direnme hakkı

Bu çalışmada, toplum sözleşmesi düşünürleri olan Thomas Hobbes, John Locke ve Jean-Jacques Rousseau'nun direnme hakkını ele alış biçimleri incelenmeye çalışılmıştır. Direnme hakkı, kişilerin meşru saydıkları bir otoriteye karşı, onun özgürlük veya adalet esaslarına aykırı davrandığında kalkışma veya ayaklanma haklarını ifade eder. Hobbes, var olan düzenin bozulmaması için onun her daim korunması gerektiğini söyleyip direnme hakkını çoğunlukla reddederken, Locke, insanların doğuştan gelen doğal haklarının ihlal edilmesi sonucunda halkın yönetenlere karşı ayaklanmasını ve direnmesini meşru sayar. Rousseau ise egemenliği halka ait olan bir toplumun gerçek manada bir direnmeye ihtiyaç olmadığını düşünse de genel iradeye karşıt bir yönetim şekline son verilmesi gerektiğini savunur. Bu açıdan çalışma, toplum sözleşmecilerinin direnme hakkına dair düşüncelerini tarihsel, felsefi ve siyasal açıdan nitel araştırma yöntemi ile analiz ederek, modern demokrasi anlayışına katkılarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Hakların garanti altına alınmasını temin eden direnme hakkının farklı boyut ve durumlarda mevcut olabileceği temelinde bir sonuca ulaşılan çalışmada bu üç düşünürün bu konu hakkındaki görüşleri arasında farklılıklar mevcut olduğu tespit edilmiştir.