Toplumsal cinsiyet algısının cam tavan sendromuna etkisi: Özel sektör çalışanları üzerine bir araştırma

Ekonomik gelişmenin en önemli koşulu üretim faktörlerinin olabildiğince en üst düzey de kullanılmasıdır. Ancak diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de işgücünün kullanımı cinsiyet eşitsizliği açısından kadınların aleyhindedir. Bunun en önemli yansımalarından biri cam tavan sendromudur. Cam tavan sendromu kadınların yönetsel pozisyonlara gelebilmelerini engelleyen bireysel, örgütsel ve toplumsal önyargılara odaklanan engelleri anlatmaktadır. Günümüzde çağdaş topluluklarda dahi kadınların en büyük sorunu sosyal yaşam çerçevesinde özellikle meslek yaşantılarında cinsiyetlerinden dolayı bazı ön kalıplara uğramasıdır. Son yıllarda kadın çalışanların çalışma hayatında daha aktif yer almasına rağmen üst yönetim kademelerinde yükselme imkânı bulamamasının sebebi ise cinsiyete dayalı eşitsizliklerin kadınların kariyer basamaklarının önünde bir engel teşkil etmesinden kaynaklanmaktadır. Bu yönüyle örgüt kültürünün ve sistematik olarak uyguladıkları cinsiyete yönelik söylem ve politikaların önemi kadar, cam tavan sendromuna sebep olan toplumsal cinsiyet algısının anlaşılması ve incelenmesi de oldukça önemlidir. Mevcut çalışma ile kadınların kariyer engellerini ortaya koyabilmek amacıyla toplumsal cinsiyet algısının önemini ve cam tavan sendromunun gelişiminde toplumsal cinsiyet algısının etkisinin olup olmadığını inceleyerek ortaya koymaktır. Ülkemizde kadınların meslek hayatındaki yeri özel sektörü dikkate alarak terfi süreçlerinde önlerinde bariyer etkisi yaratan faktörlerin neler olduğunu anlamlandırmak üzere araştırma yöntemi olarak nicel araştırma metodu kullanılmıştır. Nicel araştırma kapsamında anket ile toplanan veriler analiz edilmiştir. Çalışmanın aynı zamanda hipotezi de olan işletmelerin kültürel ve politikalarının temeline dayanan işletmelerde cinsiyet söylemine göre cam tavan sendromuna maruz kalınması konusundaki farklılık tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda çalışmada Duyan ve Altınova'nın toplumsal cinsiyet ölçeği ile Karaca'nın ise cam tavan sendromu ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda nicel araştırma yöntemi ile İstanbul'da faaliyet gösteren işletmelerde beyaz yaka çalışanlardan gönüllülük esaslı olarak anket ile veri toplanmıştır. Bunun sonucunda çalışanlardan toplanan anket formlarının 387 tanesinin analiz edilebilir düzeyde olduğu saptanmıştır. Analizler SPSS 26.0 programında test edilmiştir. Bu kapsamda frekans analizi, güvenilirlik analizi, anova, tukey, korelasyon ve regresyon analizleri gibi analizler uygulanmıştır. Araştırma bulgularından, toplumsal cinsiyet algısı ile cam tavan sendromu arasında pozitif ilişki olduğu saptanmıştır. Dolayısıyla toplumsal cinsiyet algısı cam tavan sendromunu etkilemektedir. Ayrıca çalışanların algısının toplumsal cinsiyet söylemi olan işletmelere göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Cinsiyet Eşitsizliği, Cam Tavan Sendromu.