Toplumsal yapı ve şiddet örüntülerinin cinsiyet temelli farklılaşması: Acısu köyü örneği

Toplumsal yapıya bağlı olarak şiddet ve cinsiyet örüntülerinin tüm toplumlarda farklılaştığını ve özellikle de küçük yerleşim yerleri olan kırsal alanlar gibi toplumsal yapılarda gözlemlenebilir bir toplumsal yapı, şiddet ve cinsiyet ilişkisi olduğunu söyleyebiliriz. Bu doğrultuda çalışmanın konusu, toplumsal yapı ve şiddet örüntülerinin kırsal yapılarda cinsiyet temeli üzerinden nasıl farklılaştığının anlaşılmasıdır. Çalışmanın amacı, kırsal toplumsal yapının derinlemesine incelenerek toplumsal ilişkiler içerisindeki şiddet örüntülerinin cinsiyetler arasında nasıl farklılaştığının ortaya koyulmasıdır. Bu amaç ışığında çalışma, Robert Merton'un "gerilim kuramı" (strain theory) yaklaşımı benimsenerek bireylerin toplumsal hedefleri ile bu hedeflere ulaşmadaki süreç arasında yaşanan çelişkiler üzerine yoğunlaşmaktadır. Araştırma uygulamalı bir saha çalışması olup öncelikle kavramsal ve kuramsal literatür taraması yapılmıştır. Araştırmanın yöntemi kısmında ise nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Sosyal bilimlerde kullanılan araştırma türlerinden, açıklayıcı araştırma türü benimsenmiştir. Nicel veri araştırma yöntemi kapsamında tarama (anket) araştırması yapılarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Trabzon'un Akçaabat ilçesi Acısu Köyü'nde ikâmet eden bireyler evren olarak belirlenmiştir. Bu evren içinden muhtarlıktan elde edilen 18 yaş üstü 575 nüfusun olasılıklı örnekleme yöntemiyle sistematik olarak seçilen 211 kişiye yüz yüze anket uygulanmıştır. Nitel araştırma kısmında ise amacına yönelik örnekleme yöntemi ile seçilen 15 kişiyle derinlemesine görüşme yapılmıştır. Toplanan nicel veriler SPSS analiz programı ile nitel veriler ise yapay zekâ destekli NVİVO programıyla betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen temel bulgu, Acısu Köyü'nde toplumsal yapıdaki dengesizlikler cinsiyetler arasındaki şiddet örüntülerini anlamlı ölçüde etkilediğidir. Tutum ve değerlendirmelerde ise toplumsal yapıdaki hedeflere ulaşmada oluşan kopukluklar özellikle erkeklerin ekonomik stres ve toplumsal prestij aksaklıkları ve kadınların geleneksel yapıda oluşan toplumsal cinsiyet rolleri ve "baskı" unsuru şiddet ve cinsiyet farklılaşmasını ortaya koymaktadır. Bu minvalde tez toplumsal yapının şiddet üzerindeki etkilerinin cinsiyetler arası nasıl değiştiğini anlamada literatüre önemli katkılar sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Yapı, Şiddet, Toplumsal Cinsiyet, Köy Sosyolojisi