Topraksız tarım sisteminde çimlendirilmiş farklı baklagil ve buğdaygil tohum ve karışımlarının yem değerinin belirlenmesi

Bu çalışma, hidroponik sistem ile yetiştirilen bazı baklagil ve buğdaygil yem bitkileri ile bunların karışımlarından elde edilen taze yeşil yemlerin besin madde içeriği, kaba yem kalitesi, in vitro gaz üretimi, metan üretimi ve in vitro gerçek besin madde sindirilebilirliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada Arpa (A), Yulaf (Y), Fiğ (F), İtalyan çimi (İÇ) ve Sorgum x sudan otu melezi (SS) tohumları ile Arpa+ Fiğ (AF), Sorgum x sudan otu melezi +Arpa +Fiğ (SSAF), Sorgum x sudan melezi + Fiğ (SSF), Yulaf+ İtalyan çimi+ Sorgum x sudan otu melezi +Arpa (YİÇSSA) ve Yulaf+ İtalyan çimi+ Sorgum x sudan otu melezi +Arpa+Fiğ (YİÇSSAF) tohum karışımları kullanılmıştır. Çalışmada iki farklı besin kaynağı kullanıldı: Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu. Çalışmada belirlenen sonuçlara göre, 8. ve 12. gün hasat sonrası su verimliliği bakımından en yüksek değere SS, F ve Y yemleri sahip olmuştur. Hasıllar arasında en yüksek HP içeriği (8.gün) Hoagland solüsyonu kullanılan F yeminde tespit edilirken; en düşük HP Hoagland solüsyonu kullanılan Y elde edilmiştir. Hasatın 12.gününde elde edilen verilerde Hoagland solüsyonu kullanılan F'de en yüksek HP olurken; şebeke suyu kullanılan A'da en düşük HP içeriği olmuştur.Yemler HS bakımından incelendiğinde (8.gün) besin kaynağı fark etmeksizin en yüksek HS oranı Y yeminde tespit edilirken, en düşük değerler şebeke suyu kullanımında SS ve SSF'de belirlenmiştir (P<0.05). Yemler HS bakımından incelendiğinde (12.gün) hem solüsyonda hem şebeke suyunda en yüksek değerler A yeminde görülürken; en düşük değerler ise solüsyon kullanımında SS'de belirlenmiştir. Hücre duvarı yapı elemanlarından NDF değeri Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında 8.günde hasat edilen bitkilerde en yüksek değer yulafta en düşük değer ise fiğde bulunmuştur (P<0.05). Hasat işlemi 12.gün yapılan yemlerde Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında en yüksek NDF değeri A'da; en düşük ise F'de tespit edilmiştir (P<0.05). Elde edilen yemler ADF bakımından incelendiğinde 8.günde hasat edilen bitkilerde Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında en yüksek değeri İÇ hasılının gösterdiği; en düşük değeri ise SSF yemlerinin gösterdiği bulunmuştur (P<0.05). Hasatın 12. gün yapılması durumunda ise yemlerde Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında en yüksek ADF değeri A, en düşük ADF değeri ise SS'de tespit edilmiştir (P<0.05). Çalışmada SSF tohum karışımından elde edilen 8 günlük hasıllar en yüksek IVNDFS, IVKMS ve IVOMS değerlerine sahip oldukları olmuştur. İn vitro gaz üretiminde 24 saatlik inkübasyon süresi bakımından en yüksek değeri Hoagland solüsyonu kullanılan SSAF hasılları gösterirken aynı yem için şebeke suyu kullanımında in vitro gaz üretiminin önemli ölçüde düştüğü (P<0.05) görülmüştür. Hoagland solüsyonu kullanılan SSAF ve şebeke suyu kullanılan SSF hasılları yüksek metan üretimi gösterirken SSAF için şebeke suyu kullanımında metan üretiminin önemli ölçüde düştüğü (P<0.05) tespit edilmiştir. Yemlerin OMS bakımından incelenmesinde en yüksek değere Hoagland solüsyonu kullanılan SSAF ve YİÇSSAF hasılları sahip olurken, aynı yemler için şebeke suyu kullanımında bu değerlerin düştüğü (P<0.05) belirlenmiştir. Gruplar içerisinde en yüksek metabolize edilebilir enerji (ME) değerleri F ve SSAF hasıllarında bulunmuştur. SSAF, SS ve YİÇSSAF hasıllarında Hoagland solüsyonu kullanımı şebeke suyuna göre daha yüksek değerlerin elde edilmesine neden olmuştur (P<0.05). Ekonomik değerlendirmeden elde edilen sonuçlara göre en düşük maliyetli 1 kg HP şebeke suyu kullanılan yemler içerisinde hasıl yulafta, Hoagland solüsyonunda ise arpa hasılında elde edilmiştir. En düşük maliyetli 1 kg KM hem Hoagland solüsyonu hemde şebeke suyu kullanımında hasıl yulafta olmuştur. Şebeke suyu kullanılan hidroponik sistemde arpa, yulaf ve fiğ tohumunun tek başına veya arpa + fiğ karışımı şeklinde kullanılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların ayrıca, in vivo denemelerde test edilmesi önerilmektedir.