Trabzon araklı kalker ocağındaki kaya şevleri duraylılığının bulanık mantık sistemi ile modellenmesi

Bu çalışmada, Taşönü (Trabzon-Araklı) kalker ocağındaki yenilmeler bulanık mantık sistemi ile irdelenmiştir. 2005-2007 yılları arasında 3 ayrı düzlemsel yenilmeye maruz kalan sahada, kayan bölgenin arkasında 5 ayrı noktada sondaj çalışması yapılmıştır. Sondajlardan elde edilen karot örnekleri üzerinde fiziksel ve mekanik deneyler gerçekleştirilmiştir. Laboratuvar çalışmaları ile arazi gözlem ve değerlendirme sonuçları birleştirilerek arazinin 3 boyutlu modeli oluşturulmuş ve yeni muhtemel yenilme düzlemlerinin oluşabileceği ortaya konmuştur. 3 boyutlu model üzerinden muhtemel yenilme düzleminin yüzey konumu tespit edilerek ve kesitler alınarak muhtemel yenilmenin boyutu ortaya konmuştur. Limit denge yöntemi ile analiz edilen ocakta, 3 boyutlu modelden tespit edilen kayacak kütlenin geometrik boyutları kullanılmıştır. Ocağa ait veriler ile bulanık mantık sistemi modellenmiştir. Matlab Fuzzy Logic Designer arayüzü kullanılarak kurulan bulanık sistemde, uzman görüşü olarak gerçek verilerin alt-orta-üst sınırları kullanılarak veriler bulanıklaştırılmıştır ve Mamdani çıkarım sistemi ile sonuç durulaştırılmıştır. İlk olarak kohezyon, içsel sürtünme açısı ve birim hacim ağırlık girdi parametreleri ile farklı üyelik fonksiyonlarına ait sonuçlar elde edilmiştir. Sonrasında, kohezyon, içsel sürtünme açısı, çatlak suyu basıncı ve patlatma ivmesi girdi parametreleri ile farklı sonuçlar elde edilmiştir. Bulanık mantık sistemi ile elde edilen güvenlik katsayısı çıktı sonuçları, RocPlane programı ile elde edilen analitik sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Analitik çözüme kıyasla parametre sayısı azaltılarak oluşturulan bulanık çıkarım sisteminin, limit denge analiz sonuçlarına yakın sonuçlar ortaya koyduğu bulunmuştur. Çalışma kapsamında, bulanık mantık sistemi ile analitik çözüm sonuçlarının korelasyon analizinde pozitif yönde ve yüksek düzeyde ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır.