Trabzon ilinde gestasyonel diyabet prevalansı ve prevalansı etkileyen risk faktörleri

Amaç: Bu çalışmanın amacı Trabzon il merkezinde GDM prevalansını ADA'nın Carpenter ve Coustan kriterlerine göre tayin etmek ve prevalansı etkilen risk faktörlerini (yaş, eğitim düzeyi, meslek, aylık gelir düzeyi, sigara kullanımı, gebelik öncesi ağırlık ve BKİ, gebelikte alınan ağırlık, boy, gebelik ve doğum sayısı, gebelik özgeçmişinde GDM öyküsü, 1. derece akrabalarında DM öyküsü, sistolik ve diyastolik kan basıncı dahil) belirlemek ve bu konuda ne tür önlemler alınabileceğini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Mayıs 2009-Nisan 2011 tarihleri arasında Trabzon il merkezinde Sağlık Bakanlığı Aile Hekimliği Merkezleri ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesinde ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde rutin muayeneye gelen ve evlerinde ziyaret edilen 815 gebe üzerinde kesitsel tipte bir çalışma olarak yapılmıştır. Eğitilmiş anketörler tarafından çalışmaya alınan tüm gebelere ait antropometrik ve demografik bilgiler bir anket formu yardımı ile elde edildi. GDM için risk faktörleri sorgulandı. Gebelerin fizik muayeneleri usulüne uygun olarak yapıldı. Arteryel kan basıncı, ağırlık ve boy ölçümleri kaydedildi. Anket çalışması ve fizik muayeneyi takiben ADA'nın Carpenter ve Coustan kriterlerine göre GDM için rutin antenatal tarama testi olarak 50 gram anhidroz glukoz ile GCT yapıldı. GCT (+) olan gebelere ve GCT (-) fakat GDM için yüksek risk faktörü taşıyan gebelere 8-12 saatlik açlık sonrası 100 gramlık 3 saat süreli OGTT yapıldı. Serum glukoz düzeyi otoanalizör cihazında glukoz oksidaz metoduyla ölçüldü. GDM tanısı ADA'nın önerdiği Carpenter ve Coustan tanı kriterlerine göre konuldu. GDM tanısı alan gebeler doğuma kadar kötü obstetrik ve neonatal sonuçlar açısından takip edildi. Bulgular: Tarama yapılan gebelerin %22,3'ünde GCT pozitif olarak saptandı. GCT (+) olan grupta GDM prevalansı % 19,2 olarak bulundu. GCT normal fakat yüksek risk faktörü taşıyan gebelerde ise GDM prevalansı % 12,3 olarak saptandı. Tüm gebeler dikkate alındığında GDM prevalansı % 4,8 olarak tespit edildi. GDM'lu gebelerde, GDM'u olmayan gebelere göre ortalama yaş, gebelik öncesi ağırlık ve BKİ, gebelikte ölçülen ağırlık, gebelikte alınan ağırlık ve DKB daha yüksek saptandı. GDM prevalansı ile yaş, sigarayı bırakma, gebelik öncesi obezite, gebelik esnasında 8 kg'dan fazla kilo alma, gebenin özgeçmişinde GDM öyküsünün olması ve gebenin 1o akrabalarında DM'lu hasta olması arasında pozitif ilişkiler saptandı. Lojistik regresyon analizinde ileri yaş, sigarayı bırakmış olmak, gebelik öncesi obezite, gebelikte alınan ≥8 kg ağırlık, önceki gebeliklerde GDM öyküsü ve 1o akrabalarında DM öyküsünün GDM prevalansı artışı için bağımsız risk faktörleri olduğu bulundu. Eğitim düzeyi, meslek, aylık gelir düzeyi, boy, gebelik ve doğum sayısı, ailede GDM öyküsü, SKB ve DKB ile GDM prevalansı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. GDM'u olan gebelerde GDM olmayan gebelere göre makrozomik bebek, polihidroamniyoz, preeklampsi gelişimi, doğan bebeklerin ortalama doğum ağırlıkları ve sezaryen oranları anlamlı olarak daha yüksekti. Tartışma: Trabzon'da GDM prevalansı orta derecededir. Bununla birlikte bu çalışma kötü obstetrik ve neonatal sonuçlara yol açabilen GDM'un prevalansında artma olduğunu, risk faktörlerinden korunmak için etkili halk sağlığı eğitimi ve dengeli beslenme başta olmak üzere gerekli girişimlerin en kısa zamanda yapılması gerektiğini ortaya koymuştur.