Antik Yunan tiyatrosu ve Howard Barker'ın Felaket Tiyatrosu aracılığıyla tragedyanın izini sürmek

Bu tez, Antik Yunan tiyatrosunun kuramsal ve düşünsel temelleri ile Howard Barker'ın Felaket Tiyatrosu arasındaki süreklilikleri incelemektedir. İnceleme, antik ve çağdaş trajedi arasındaki ilişkiyi katastrof, katarsis ve koro olmak üzere üç içkin yapı ile ele almaktadır. Çalışma, öncelikle Dionisos kültüne dayanan ritüellerin trajedinin oluşumuna evrilme sürecini değerlendirmekte, ardından Eshilos'un Agamemnon'u (MÖ 458), Sofokles'in Kral Oidipus'u (yaklaşık MÖ 433) ve Euripides'in Medea'sını (MÖ 431), Barker'ın Blok/Eko (2011) adlı eseri ile karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Tez, Barker'ın tiyatroyu etik ve öğretici bir temel yapı olarak kavramsallaştıran Aristotelesçi kuramsallaştırmaya bilinçli bir direnç geliştirdiğini savunmakta ve bu direncin sanatı varoluşun estetik bir uzantısı olarak yeniden konumlandırdığını ileri sürmektedir. Aristotelesçi çerçevede katastrof, katarsis ve koronun etik bir oluşum olarak işlevlendirilmesine karşılık Barker'ın tiyatrosunda etik yönelimin bilinçli olarak sonuçsuz bırakıldığı görülmektedir. Yöntemsel olarak çalışma, tiyatral dokunun metinlerarası ve düşünsel çözümlemesine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, katastrofun artık sonlandıran bir düğüm olarak değil, süreklilik arz eden bir zarar olarak yapılandığını ortaya koymaktadır. İzleyiciyi birleştirici işlevi olan arkaik katarsis, yerini izleyiciyi yerinden eden, çözülme ve bozulma deneyimiyle yüzleştiren bir anti-katarsise bırakmıştır. Koro ise kolektif bilinci temsil etmekten uzaklaşarak parçalı ve düzensiz bireyselliğin yankısına dönüşmüştür. Bu dönüşüm, modern bireyin etik ve varoluşsal yalnızlığına yönelik yapısal bir duruş olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak tez, Barker'ın Felaket Tiyatrosu teorisinin trajedinin Dionysosçu temelini yeniden canlandırdığını ortaya koymaktadır. Bu anlayışta ölçülülük yerini aşırılığa, etik tutarlılık yerini muğlaklığa, uyum ise yerini yalnızlığa bırakmaktadır. Bu bağlamda Barker'ın Aristotelesçi biçime direnci, sanatsal tavrını Nietzscheci bir güçle ilişkilendirmekte ve estetik özerkliği trajik inşanın kurucu bir ilkesi olarak ileri sürmektedir. Bu nedenle trajedi, etik bir telkin alanı olmaktan ziyade, varoluşun içkin tutarsızlığıyla doğrudan bir karşılaşma olarak kavramsallaştırılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Howard Barker, Trajedi, Katastrof, Katarsis, Koro