Taşıma sürelerine duyarlı tarifeli gemi çizelgeleme ve konteyner rotalama problemi

Küreselleşmenin etkisiyle ticari yük taşımacılığı hacimlerinde son yıllarda önemli derecede artış beklenmektedir. Deniz taşımacılığı, kara, demir ve havayolları taşımacılığına kıyasla daha uzun taşıma sürelerine sahiptir. Ancak, ağır ve büyük yüklerin taşınabilmesine olanak sağlaması ve daha az maliyetli olması sayesinde ticari taşımacılık ihtiyacının büyük bir kısmı deniz yoluyla karşılanmaktadır. Bu nedenle şirketler arasında hem maliyer hem de servis kalitesi açısından büyük bir rekabet söz konusudur. Dolayısıyla gerek operasyonel gerekse taktik ve stratejik düzeylerde doğru kararlar alınmasını sağlayacak karar destek sistemlerinin kullanımı, sektörün gelişiminde önemli rol oynayacaktır. Bu tip sistemlerin geliştirilmesinde yöneylem araştırması yöntemlerinin kullanımına sıklıkla ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tezde tarifeli deniz taşımacılığı alanındaki iki temel problem olan Tarifeli Gemi Çizelgeleme Problemi (TGÇP) ve Konteyner Rotalama Problemi (KRP) ele alınmaktadır. Deniz taşımacılığında taşıma süreleri genellikle uzun olduğundan, bu husus müşterilerin firma seçimindeki en önemli kriterlerinden biri olarak görülmektedir. Bu nedenle deniz taşımacılığı firmalarının sunduğu tarifeli sefer çizelgeleri tasarlanırken, bu çizelgelerden kaynaklanan taşıma sürelerinin göz önünde bulundurulması önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, bu tezde TGÇP ve KRP problemlerini bir arada ele alarak çizelgenin operasyonel maliyetinin yanı sıra çizelge ile oluşturulan taşıma sürelerinin müşteri talebine etkisini dikkate alan iteratif bir yöntem ele alınmaktadır. Bu problem Tarifeli Gemi Çizelgeleme ve Konteyner Rotalama Problemi (TGÇKRP) olarak adlandırılmaktadır. Burada sözü geçen taşıma sürelerinin müşteri talebine etkisinin dikkate alınması, sunulan servis kalitesinin artırılabilmesindeki en önemli bileşenlerinden biri olarak görülmektedir. Bu faktörün taktik düzeyde -yani çizelgeleme aşamasında- ele alınması hem müşteriye sunulan servis kalitesine hem de denizcilik firmasının karlılığına olumlu yansıyacaktır. Bu tezde iki problemi sıralı bir biçimde geri besleme mekanizması çerçevesinde iteratif şekilde çözen bir model ele alınmaktadır. İki problemin iteratif olarak çözülmesi hem müşteriye sunulan hizmetin kalitesinin yükselmesine, hem de şirketlerin karlılığının artmasına katkı sağlayacaktır.