Traverten çökellerinin aktif tektonik çalışmalar için önemi: tokat reşadiye traverteni (Kuzey Anadolu Fay Sistemi, Türkiye)

Bu çalışma ile Tokat ili Reşadiye ilçe merkezinde yer alan Kuvaterner yaşlı travertenin gelişimi ve güncel tektonikle ilişkisini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Tez kapsamında incelenen traverten depolanması, büyük bir makaslama zonu olan sağ yanal doğrultu atımlı Kuzey Anadolu Fay Sistemi'nin Kelkit Vadisi segmentinin ana fayına bağlı bir çatlak boyunca çökelmiştir. Traverten yaklaşık KB doğrultusuna sahip ve morfolojik sınıflandırmaya göre bir sırt tipi travertendir. Traverten sırtı boyunca toplanan örneklerin XRD (Tüm kayaç) analizleri yapılmış ve hazırlanan ince kesitleri incelenmiştir. Analiz sonuçları ve petrografik incelemeler sonucunda örnekler tamamen kalsit minerallerinden meydana gelmiştir. Alınan örneklerin Nadir Toprak Element (NTE) analiz sonuçları traverteni oluşturan jeotermal suların sismik bir etkinlik sonucu yüzeye hızlı bir şekilde yükseldiğini ve su-kayaç etkileşiminin kısıtlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca NTE dağılım modellerinde negatif Ce, pozitif Y ve pozitif Eu anomalileri dikkat çekmektedir. Duraylı izotop değerleri, δ13C değerlerinin 5,23 ila 7,85 ‰ (VPDB) aralığında, δ18O değerlerinin ise (-12,05) ila (-17,83) ‰ (VPDB) arasındadır. Bu değerler travertenin meteorik kökenli olduğunun göstergesidir. Travertenin kronolojik gelişimi ve ilişkilerinin belirlenmesinde kullanılan U/Th yaşlandırma yöntemi, çalışma alanından alınan 8 adet örneğe uygulanmıştır. Bu örneklerden saptanan en küçük yaşın 0.245 ±0.182 yıl ve en büyük yaşın 6.957 ±0.657 yıl olduğu belirlenmiştir. Elde edilen yaş verileri KAFS'nin Kelkit Vadisi Segmentinde gerçekleşen tarihsel depremlerle örtüşmektedir. Bu durum Reşadiye-Termal sırt traverteni boyunca kalsit damar formasyonlarının oluşumunun depremlerle ilgili olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Traverten, Kuzey Anadolu Fay Sistemi, Reşadiye (Tokat), Neotektonik, Traverten Tektoniği.