TRIPS Anlaşması özelinde DTÖ'nün küresel iktisadi hegemonyanın korunmasındaki rolü ve konunun sosyoekonomik ve siyasal bağlamda değerlendirilmesi

Bu çalışmada, II. Dünya Savaşından sonra ABD öncülüğünde temelleri atılan ve küresel iktisadi hegemonyanın korunmasında en önemli uluslararası örgütlerden olan Dünya Ticaret Örgütü ve onun en önemli anlaşmalarından olan TRIPS Anlaşması ele alınmıştır. DTÖ'nün kuruluşundaki maksadın ve işlevlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için hem yakın tarihsel süreçte ticaret kavramının uğradığı dönüşüm ele alınmış hem de örgütün faaliyetlerinin uluslararası konjonktürde farklı gelişmişlik seviyelerindeki ülkeler açısından ne gibi sonuçlar yarattığı irdelenmiştir. Ticaretle İlişkili Fikri Mülkiyet Hakları alanında düzenlemeler getiren ve örgüte üye tüm ülkeler açısından bağlayıcı olan TRIPS Anlaşmasının ilkelerinin ve ne gibi sonuçlara yol açtığının daha iyi anlaşılabilmesi için ise fikri mülkiyet kavramının doğuşu ve tarihsel süreç içerisinde uğradığı dönüşüm kapsamlı olarak incelenmiştir. Bu kapsamlı inceleme ve değerlendirmeler sonucunda ise uluslararası ölçekte dünya ticaretinin önündeki engelleri kaldırmak suretiyle ticareti serbestleştirmek isteyen ve bu sayede tüm ülkelerin refah seviyesini arttırma misyonuna sahip olduğunu iddia eden DTÖ'nün getirdiği düzenlemelerin, adil bir kaynak paylaşımından ziyade gelişmiş ülkeler lehine menfaatler yaratan bir sistem oluşturduğu görülmüştür. Bunun ise bir kaza olmadığı bilinçli ve sistematik bir yaklaşımın sonucu olduğu yıllar içinde yaşanan gelişmeler ortaya konarak ispatlanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin serbestleşme ve bu yolla refah seviyesini arttırma politikasının kendileri aleyhine ne gibi sonuçlar doğurduğu birtakım istatistiklerle ortaya konulmuştur. ABD hegemonyasındaki DTÖ'nün bu eskimiş vaadine bilhassa gelişmekte olan ülkeler tarafından itibar edilmemesi gerektiği savunulmuştur. Nitekim, kontrolsüz bir serbest piyasa ekonomisini koşulsuz olarak benimsemek yerine akılcı politikalarla daha seçici bir dış ticaret politikası izleyen ülkelerin daha iyi bir iktisadi görünüm yakaladıkları örneğiyle de ülkelerin kendi ekonomi-politik statülerini göz önünde bulundurmak kaydıyla uluslararası ticarette izleyebilecekleri makul yeni yollar geliştirebilmelerinin mümkün olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.