Tritikale çeşit ve ıslah hatlarının önemli kök patojenlerine karşı dayanıklılık durumlarının araştırılması

Dünyada ve ülkemizde hububat yetiştiriciliğinde karşılaşılan en yaygın kök ve kök boğazı çürüklüğü etmenlerinden olan Fusarium culmorum ve Bipolaris sorokiniana önemli derecede ekonomik kayba sebep olmaktadırlar. Hububat alanlarında verim kayıplarına neden olan hastalıklarla mücadelede kimyasallaraın aşırı kullanımının önüne geçmek için daha çevreci olan hastalıklara dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesine yönelik ıslah çalışmaları stratejik olarak ön plana çıkmaktadır. Günümüzde insan ve hayvan beslenmesinde kullanım olanakları giderek artan tritikale, yağışı sınırlı olan ve marjinal toprak yapısına sahip alanların tarıma kazandırılması bakımından önemli bir bitkidir. Bu çalışma kapsamında, arazi çalışmalarından elde edilen F. culmorum ve B. sorokiniana izolatları Bahri Dağdaş UTAE tarafından yürütülen ulusal tritikale ıslah programından gelen 29 adet ileri kademe hattın ve 10 adet çeşidin etmenlere karşı duyarlılıkları tespit edilmiştir. Bipolaris sorokiniana izolatı ile gerçekleştirilen patojenisite testi sonucunda tritikale genotiplerinde tespit edilen hastalık oranı değerleri incelendiğinde 5 adet hat hassas, 14 adet hat ve Kinerit, Alperbey ve Karma 2000 çeşitleri orta duyarlı, 8 adet hat ve Tatlıcak 97, Mehmetbey, Mikham 2002, Okkan54, Özer, Ayşehanım ve Melez 2001 çeşitleri orta dayanıklı ve 2 adet hat ise dayanıklı bulunmuştur. Fusarium culmorum izolatı ile gerçekleştirilen patojenisite testi sonucunda tritikale genotiplerinde tespit edilen hastalık oranı değerlerine baktığımızda 7 adet hat hassas, 8 adet hat ve Karma 2000, Kinerit ve Özer çeşitleri orta duyarlı, 14 adet hat ve Tatlıcak 97, Mehmetbey, Mikham 2002, Okkan 54, Ayşehanım, Melez 2001 ve Alperbey çeşitleri orta dayanıklı bulunmuştur. Bu çalışmada elde edilen veriler, hastalık etmenlerinin sorun oluşturduğu alanlarda dayanıklı olarak kullanılabilecek çeşitlerin hangileri olduğunu belirlemenin yanı sıra hastalığın oluşum ve dayanıklılık mekanizmalarını inceleyenler için önemli göstergeler içermektedir. Ayrıca, dayanıklı çeşit ıslahı çalışmalarına da önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.