Tüfit taşların zemin stabilizasyonunda kireçle birlikte kullanılabilirliğinin standart deneyler ve bilgisayarlı tomografi tekniği ile araştırılması

Rezervleri Bayburt şehri civarında bulunan Bayburt Taşı (BT) tüfit taşlar grubunda yer alan doğal bir puzolandır. Yeşil, beyaz ve sarı renkte, farklı fizikokimyasal özelliklere sahip üç türü bulunan bu taşların ocaklardan çıkarılmasında ve işlenmesinde modern teknolojilerin kullanılmamasının etkisiyle %70'lere varan atık malzemeler meydana gelmektedir. BT puzolanik özellik göstermesine rağmen, daha önce zemin stabilizasyonu çalışmalarında kullanılmamıştır. Çalışma kapsamında bir endüstriyel atık olan BT atıklarının zemin stabilizasyonunda kullanılabilirliği incelenmiştir. Yüksek plastisiteli killi bir zeminin stabilizasyonunda kullanılan yeşil, beyaz ve sarı renkteki BT atıkları %0, %5, %10, %15 ve %20 oranlarında doğal malzeme ile kireçsiz ve %6 kireçli (optimum kireç oranı) olarak karıştırılmıştır. Hazırlanan karışımların indeks, dayanım, durabilite ve şişme gibi geoteknik özellikleri araştırılmıştır. Deneysel çalışmanın yanı sıra karışımların mikro yapısı taramalı elektron mikroskobu ve bilgisayarlı tomografi analizleriyle incelenmiştir. BT atıklarının kireçle beraber kullanılmasının, dayanım değerlerinde doğal zemine ve sadece kireçli karışımlara göre güçlü bir iyileştirme meydana getirdiği görülmüştür. BT atıkları doğrudan zeminle karıştırıldıklarında ve kireçli karışımlarda en iyi dayanım veren sonuçlar beyaz renkli BT atıklarıyla elde edilmiştir. Tek eksenli basınç dayanımı değerlerine göre %10 beyaz BT atığı içeren kireçli ZKB10 karışımları, durabilite tetkiklerine göre %10 yeşil BT atığı içeren kireçli ZKY10 karışımları en yüksek değerleri vermiştir. Deneysel çalışmadan elde edilen veriler ışığında beyaz, sarı ve yeşil BT atıklarının zemin stabilizasyonu çalışmalarında kireçle birlikte kullanılabilir oldukları, bilgisayarlı tomografinin zemin mikro yapısının analizinde kullanılabilir bir yöntem olduğu sonucuna varılmıştır.