Tükenmişlik ve kendini engelleme arasındaki ilişkide genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü

Bu araştırmada tükenmişlik ve kendini engelleme arasındaki ilişkide genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü incelenmektedir. Aracı analizine ek olarak kendini engelleme ve kendini ayarlama kavramlarının Türkiye'de nadir çalışılan konular olmaları nedeniyle bu değişkenler hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için demografik değişkenlerle birlikte incelenmiştir. Hizmet sektöründe bulunan beyaz yakalı 161 kadın ve 203 erkek katılımcı araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak katılımcılara ulaşılmıştır. Veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Kendini Engelleme Kısa Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Kendini Ayarlama Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizi için uygun işlemler yapılmıştır. Sonuç olarak tükenmişliğin alt boyutu olan kişisel başarı hissinde azalma ile kendini engelleme arasında genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü olduğu görülmüştür. Kişisel başarı hissinde azalma arttıkça genel öz yeterlilik düşmekte ve genel öz yeterliliğin düşmesiyle kendini engelleme artmaktadır. Kişisel başarı hissinde azalma puanları düştükçe kendini ayarlama artmakta ve böylece kendini engelleme artmaktadır. Dolayısıyla genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolü olduğu söylenebilmektedir. Kendini engelleme, duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşmada sektör farklılığı görülürken, kendini ayarlamada cinsiyet ve medeni durumun ortak etkisi görülmektedir. Kendini engellemeyi yordayan değişkenler arasında sırasıyla duygusal tükenmişlik, sektör, genel öz yeterlilik ve kendini ayarlama yer almıştır. Bu araştırma; tükenmişlik ve kendini engelleme arasında genel öz yeterlilik ve kendini ayarlamanın aracı rolünün incelenmesi açısından ilk olma özelliği taşımaktadır. Kendini Engelleme Kısa Ölçeği bu çalışmayla Türkçeye kazandırılmıştır. Bulgular literatüre göre tartışılmış ve gelecek çalışmalar için öneriler belirtilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Tükenmişlik, Kendini engelleme, Genel öz yeterlilik, Kendini ayarlama