Tüketici Perspektifinden Robot Barista Algısı: Karma Yöntem Yaklaşımı

ÖZ Sanayi Devrimi ile beraber her sektörde olduğu gibi turizmde de köklü değişiklikler yaşanmıştır. Teknolojinin getirdiği yenilikler ile ağırlama endüstrisinde kullanılan sistemler, dağıtım kanalları, tüketicilerin kullandığı iletişim ağları ve sosyal mecralar, yaygınlaşan internet teknolojisi, akıllı telefonlar, işletmelerin hizmet sunumlarında kullanılan robot teknolojisi gibi her alanda teknolojinin etkileri görülmeye başlamıştır. Dijitalleşmenin ve robotlaşmanın hizmet sektörüne etkileri özellikle son yıllarda yaygın bir şekilde görülmektedir. Fakat, alanyazın incelendiğinde robot baristalar üzerine yapılan araştırmaların yetersiz kaldığı görülmüştür. Bu düşünceden hareketle çalışmada, robot baristaların tüketici perspektifinden yola çıkarak hangi seviyede olduğunu araştırmak ve robot barista algısını oluşturan temel boyutları belirlemek amaçlanmıştır. İlgili tezde ikinci çalışma olarak nicel yaklaşımı benimseyerek algılanan kullanışlılık, antromorfizm ve algılanan faydanın robot baristaları kabul edebilirliği üzerine etkisini ve müşteri tutumunun yukarıdaki ilişkiye aracılık rolünü test etmiştir. Karma yöntem kullanılarak geliştirilen çalışmanın nitel kısmında senaryo ve görsellerle desteklenen yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Nitel kısımda elde edilen veriler ise Leximancer 5.0 programı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın nicel aşamasında ise, katılımcılara anket yöneltilmiş ve robot baristalara karşı algıları test edilmiştir. Çalışmanın değişkenlerini test etmek için Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılmıştır. Yapılan mülakatlar ve mülakatların analizi sonucunda Leximancer 5.0 yazılımı robot baristalara karşı duyulan algıyı toplamda yedi ana tema başlığı altında değerlendirilmiştir. Bunlar önem sırasına göre; zaman, baristalar, hız, adaptasyon, standardizasyon, merak ve iletişimdir. Çalışmanın nicel bölümünde ise öncül değişkenler; algılanan fayda, antromorfizm ve algılanan kullanışlılık robot baristaları kabul edebilirliği olumlu ve anlamlı yönde etkilediği gözlemlenmiştir. Ayrıca çalışmada, müşteri tutumu aracı rol olarak test edilmiştir. Analiz sonuçları, müşteri tutumunun yukarıdaki öncüller ve robot baristaları kabul edebilirlik arasında aracılık rolü oynadığı bulunmuştur.