Tunceli Dağ sarımsağı'nın (Allium tuncelianum) in vitro antioksıdan kapasitesinin ölçülmesi, ratlarda antioksidan enzim aktiviteleri üzerine etkisi ve antikanser özelliğinin belirlenmesi

Bu çalışmada, Allium tuncelianum'un; bazı biyokimyasal bileşiklerinin tespit edilmesi, in vitro antioksidan kapasitesinin ölçülmesi, ratlarda antioksidan enzim aktiviteleri üzerine etkisi ve antikanser özelliğinin belirlenmesi amaçlandı. Bu çalışmada biyokimyasal bileşiklerin belirlenmesi için; ICP-OES ile eser element analizi, GC-MS ile uçucu yağ analizi ve GC-FID ile yağ asidi analizi yapıldı. Antioksidan kapasite; Cuprac, ABTS radikal süpürme, OH. radikal süpürme, H2O2 süpürme kapasitesi, metal şelatlama aktivitesi, protein oksidasyonu'nun inhibisyonu ve total fenolik madde miktarı Folin-Ciocalteu yöntemi ile belirlendi. Bu çalışmada Allium tuncelianum 'un antioksidan enzim aktiviteleri üzerine etkisini belirlemek üzere Wistar albino tipi dişi ratlar kullanıldı. Her grupta 8 adet hayvan olmak üzere 5 grup oluşturuldu. 1. Grup kontrol grubu, 2. Grup 7,12-dimetil benz[a]ntresan (DMBA) verilen grup, 3. Grup 7,12-DMBA' ya ilaveten uygulama dozu 250 mg/ kg/gün olacak şekilde Allium tuncelianum verilen grup, 4. Grup 7,12-DMBA' ya ilaveten uygulama dozu 500 mg/kg/gün olacak şekilde Allium tuncelianum verilen grup ve 5. Grup E vitamini 200 mg/kg (haftada iki kez) verilen grup. Bu şekilde 1 ay boyunca hayvanlar beslendi ve sonra kesilip dokular alınıp deney yapıldı. Yapılan analizlerde, Allium tuncelianum'daki eser elementler mg/kg (ppm) olarak; K (4207), Ca (518.1), Mg (376.5), Na (119.7), Fe (15.9), Zn (9.24), Mn (2.48), Se (1.03), Cu (0.54) ve Ni (0.33) bulundu. Allium tuncelianum uçucu yağının ana bileşenleri diallil trisülfit; % 30.90 ve diallil disülfit; % 28.30 ve Allium tuncelianum yağ asidi metil esterlerinin temel bileşenleri; oleik asit (% 27.19) ve linoleik asit (% 19.46) olarak bulundu. Yapılan in vitro deneylerde Allium tuncelianum'un, standart antioksidanlara yakın bir antioksidan aktivite gösterdiği belirlendi. Yapılan in vivo deneylerde ise; genel olarak Allium tuncelianum'u alan gruplarda, böbrek ve bağırsak dokusu katalaz enzim aktivitesinde DMBA grubuna göre anlamlı artış oldu (P<0.05). Süperoksit dismutaz enzim aktiviteleri genel olarak tüm dokularda anlamlı artış gösterdi (P<0.05). Karaciğer dokusunda glutatyon peroksidaz enzim aktivitesi anlamlı azalma gösterdi (P<0.05). Ayrıca total glutatyon düzeylerinde 7,12-DMBA ve Allium tuncelianum verilen gruplarda 7,12-DMBA verilen gruba göre anlamlı artış oldu (P<0.05). 7,12-DMBA ve Allium tuncelianum verilen gruplarda, 7,12-DMBA verilen gruba göre karaciğer, böbrek ve kalp dokularında malondialdehit düzeylerinde anlamlı azalma oldu (P<0.05). Bu sonuçlar Allium tuncelianum'un dokuları, DMBA'nın oluşturduğu oksidatif hasara karşı koruduğunu göstermektedir. Ayrıca bu çalışmada Allium tuncelianum ekstraktıyla, LS174t, SW620 ve MDA-MB 231 kanser hücreleri üzerinde antiproliferatif aktivite çalışması yapıldı ve Allium tuncelianum derişiminin artması bu hücre hatları üzerinde ortalama % 10'luk bir inhibisyona neden oldu. Yani hücre proliferativesi azda olsa baskılandı.