Türk arazi ve arsa düzenlemesi modeline alternatif yeni bir yöntem önerisi

Nimet ve külfet adaletsizliğini olabildiğince gidermek üzere birçok ülkede uygulanmakta olan arazi ve arsa düzenlemesi (AAD) adıyla bilinen yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntem kamu-özel mülkiyet ortak girişim modeli olarak, kamunun karşılıksız olarak taşınmazlara kazandırdığı imar hakkı ve teknik-sosyal altyapı yatırımlarından kökenlenmesi beklenen olağanüstü değer artışının karşılığında taşınmazların yüzde 45 oranına kadar bir kısmının toprak kesintisi olarak kamuca bedel ödenmeksizin alınması ilkesine dayanmaktadır. Ancak Türkiye'de uygulanmakta olan AAD yöntemi düzenlemeye alınan tüm parsellerin eşit değere sahip olduğu varsayımı kabul edilerek alan esaslı uygulanmaktadır. Bu yönü yöntemin kamuoyunda kabul edilmesini olumsuz yönde etkilemekte ve düzenlemeye konu kadastral parsellerin düzenleme öncesi değerini koruyacak şekilde değer eşitliği gözetilerek yapılmasının gerektiğini vurgulamaktadır. Bu tez çalışmasında, mevcutta uygulanmakta olan alan esası yerine doğrudan değer esaslı bir yöntemin yürürlüğe konulmasının koşullarının var olup olmadığı hususu ile olumlu ve olumsuz yönleri pilot alanda yapılan çalışma ile ortaya konulmuştur. Yapılan irdelemeler sonucu hem alan hem de değeri gözeten karma bir dağıtım modelinin taşınmaz sahipleri arasındaki değer dengesizliğini olabildiğince giderme potansiyeline sahip olabileceği pilot bölgede yapılan çalışma sonucu görülmüştür.