Türk basınının laiklik konusundaki tutumu: 1950 Seçimleri öncesi ve sonrası

Laiklik, Hıristiyan dünyasında din ve mezhep çatışmaları, Orta Çağ'da meydana gelen, teknik ve coğrafi keşifler, Reform, Rönesans ve Aydınlanma Hareketleri, ulus devletlerin ortaya çıkışı ve diğer toplumsal değişimler gibi bir dizi gelişimin sonucunda ortaya çıkmıştır. Bilim ve teknik alanlarında önemli gelişmeler kaydeden Avrupa ülkeleri karşısında geri kalmaya başlayan Osmanlı İmparatorluğunda Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde Batıyı örnek alan bir takım ıslahatlar gerçekleştirilmiştir. Yapılan yeniliklere dinsel temeller bulunmaya çalışılmışsa da Şer' i Hukuk'a dayalı olmayan bir takım değişimler de yapılmıştır. Cumhuriyet' in ilk yıllarında, "Tek Parti Döneminde", laiklik bir modernleşme projesi olarak devletin temel nitelikleri arasına konularak, bir mihenk taşı haline getirilmiş; siyasal sistemin, hukukun, kültür ve eğitimin laikleştirilmesinde radikal değişimler çok hızlı bir şekilde yapılmıştır. Bu dönemde halktan inkılapları benimsemesi istenmiş muhalefetin ortaya çıkmasına izin verilmemiştir. Basına da devrimleri ve rejimi savunma, yayma ve halka benimsetme rolü verilmiş, devletin uygulamalarını eleştirmesi hoş karşılanmamıştır. "Demokrasiye Geçiş Dönemi" olarak adlandırılan 1945-1950 yıllarında, yaklaşan 1950 seçimlerinin etkisiyle, iktidarda olan Cumhuriyet Halk Partisi, laiklik uygulamalarında bir takım değişiklikler gerçekleştirmiştir. Demokrat Parti, Millet Partisi ve yeni kurulan diğer partilerin, dinsel alanda özgürlük vaatleri yapmaları nedeniyle, laiklik konusunda toplumda ve basında önemli tartışmalar yapılmaya başlanmıştır. Bu tartışmalarda, laikliğin tanımı konusu anlaşmazlıkların temelini oluşturmuştur. Kemalist ilkeleri benimseyen laik yazarlar laikliği tanımını, toplum hayatının bütün alanlarında dinin etkisinin ortadan kaldırılması olarak yapmışlar; İslamcı ve Muhafazakâr-yazarlar ise laikliğin din ve vicdan özgürlüğü ve devletin dini alana karışmaması demek olduğunu savunmuşlardır. Bu çalışmada, çok partili hayata geçilmesi nedeniyle oluşan ve daha önceki döneme göre daha özgür bir ortamda gerçekleşen laiklik tartışmalarında basının tutumu incelenerek; Siyaset ve toplum yaşamımızda çok önemli bir yer tutan laiklik tartışmalarının öncesi araştırılmış, günümüzde de olanca sıcaklığı ile devam eden bu tartışmalara ışık tutmak amaçlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Laiklik, Kemalizm, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Tek Parti dönemi, Demokrasiye Geçiş süreci, din özgürlüğü, basın. vuı