Türk halk hikâyeleri ve masallarında kadına yönelik şiddet

Günümüzün en büyük sorunlarından biri olan kadına yönelik şiddet, son yıllarda artarak devam eden bir sorun haline dönüşmüştür. Bu durumun pek çok nedeni olduğu gibi kültürel bir arka planının da olup olmadığının araştırılması tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Şiddet her alanda kendini hissettirmektedir ancak çalışma alanının halk bilimi olması nedeniyle şiddetin bilhassa kadına yönelik şiddetin halk anlatılarına nasıl yansıdığı araştırılmıştır. Sözlü kültür ürünlerinin, kültürün taşıyıcısı ve aktarıcısı olma rolü, sözlü kültür ürünleri üzerinden toplumsal yapının çözümlenmesini mümkün kılmaktadır. Toplumun gelenekleri, inançları, yaşam biçimi, kültürel değerleri ve bireyleri konumlandırışı meydana getirdiği edebi ürünlere yansımıştır. Diğer bir ifadeyle halk bilimi ürünleri incelendiğinde, toplumun kültürel yapısıyla birlikte sosyolojik yapısı da ortaya çıkmaktadır. Toplumun kadın ve erkeğe yüklediği farklı rol ve görevler, toplumsal cinsiyet kavramını meydana getirmektedir. Toplumun yaptığı bu ayrımla birlikte kadın ve erkeği konumlandırışının anlaşılabilmesi için toplumsal ve kültürel yapının çözümlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle toplumun ürettiği sözlü ve yazılı kültür ürünlerini inceleme ihtiyacı doğmaktadır. Halk bilimi sahasına giren sözlü geleneğin tümünde kadına yönelik şiddet unsurlarını araştırmak geniş kapsamlı bir çalışma olacağı için konumuz, Türk halk hikâyeleri ve masallarıyla sınırlandırılmıştır. Tezin amacı, halk anlatılarında tespit edilen kadına yönelik olumsuz tutum ve davranışların sebep olduğu şiddetin kaynağını toplumsal ve kültürel yapıya yüklemek değil; kadının yaşamış olduğu şiddetin sebepleri arasında kültürel yapının ne derece etkili olduğunu araştırmaktır. Halk anlatılarının kadına yönelik şiddet kapsamında değerlendirilmesiyle halk bilimi, güncel bir soruna ışık tutacaktır. Sözlü gelenek ürünleri toplumsal cinsiyet perspektifinden incelendiğinde, kültürel ürünlere yansımış bir cinsiyet ayrımının olduğu görülmektedir. Sözlü geleneğe yansımış olan bu cinsiyet ayrımı, kadının toplum içerisindeki konumunu değiştirmiştir. Çalışmamızda toplumun kadını nasıl konumlandırdığı, kadına yönelik bakış açısının halk anlatılarına nasıl yansıdığı tespit edilmiş ve toplumun kadına yönelik tutumunun, kültürel düzlemde şiddete zemin hazırladığı sonucuna ulaşılmıştır.