Türk hat sanatının mümtaz hafızası: M. Uğur Derman

Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü altı asır süresince gün geçtikçe tekâmül seviyesi artan hat sanatının en iyi örnekleri İmparatorluğun son dönemlerine aittir. Bu devlet devrini tamamlayıp Cumhuriyet ilan edildikten sonra, Osmanlı döneminde başlayan Batılılaşma hız kazanmış, yapılan inkılâplarla birçok yeniliğe kapı açılırken geleneksel kültürden de günbegün uzaklaşılmıştır. Özellikle önceleri bizzat padişahların hâmîlik ettiği hüsn-i hat sanatı yıllar içinde gözden düşerek, eski şâşasını yitirmiştir. Bu süreçte birçok kabiliyetli hattat işsiz kalmış ya da geçimlerini sağlamak adına farklı meslek dallarına yönelmişlerdir. Osmanlı bakiyesi meşhur Hattat Necmeddin Okyay'ın, 1930'lu yıllar için sıklıkla dile getirdiği "Hattatız demeye korktuğumuz yıllar" ifadesi vaziyetin ciddiyetini göstermektedir. 1955 yılında Necmeddin Okyay'a talebe olan genç üniversite öğrencisi Uğur Derman, zaman içinde kendini gelenekli sanatlar câmiasının içinde bulmuş ve sıkı sıkıya bağlanmıştır. Necmeddin Hoca'dan ta'lîk hattının yanı sıra diğer kitap sanatları hakkında da birçok bilgi edinmiştir. Son dönem Osmanlı hat sanatını ve bir dönemin bu alana bakışını birebir ilk ağızlardan dinleyen Derman, yıllar sonra bu zor günleri neşrettiği makalelerle yeni nesle aktarmıştır. Bununla beraber, hüsn-i hat ve ebrû sanatlarını, Osmanlı mimarisini, dönemin aydınlarını ve farklı birçok konuyu ele alan 40'ı kitap olmak üzere 500'ü aşkın yayınıyla ulaşılması güç bir başarıya imza atmıştır. Makale, söyleşi, bildiri ve konferanslarıyla hat sanatının geçmiş ve bugününe köprü vazifesi gören Prof. Uğur Derman'ın genelinde Türk kültürüne, özelinde ise hat sanatına katkıları bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Bu araştırmada, Derman'ın çalışmaları hakkında bilgi verilerek her yerde ulaşılamayacak sanat eserleri, talebeleri ve hocaları konu edilmiştir. Ayrıca alan hakkındaki görüşleri ve bir zamanların usta sanatkârlarıyla yaşanan hâtırâlarına yer verilmiştir.