Türk hukukunda önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbiri

Teknolojik gelişmeler her konuda olduğu gibi suç ve suçun işlenme biçimlerini de etkileyen bir unsurdur. Teknoloji ile değişen ve gelişen suçlu davranış biçimleri, suçla, özellikle de suç örgütleriyle mücadelede klasik tedbirleri yetersiz kılmış ve devletleri yeni hareket tarzlarına itmeye başlamıştır. 1. Dünya Savaşının sonucunda dünyada barış sağlanamamış, çok kısa bir süre sonra daha yıkıcı bir savaşla daha karşı karşıya kalınmıştır. Bu iki savaş, insanoğlunun sahip olduğu en önemli varlık olan yaşam hakkını ön plana çıkarmış ve temel hak ve hürriyetler yapılan uluslararası düzenlemeler ve kuruluşlarca koruma altına alınmaya başlanılmıştır. Bu özgürlüklerden birisi de şüphesiz haberleşme hürriyetidir. AİHS normları ve AİHM kararları ışığında temel haklardan olan haberleşme hürriyeti koruma altına alınmaya çalışılmış, bunu ihlal eden devletler aleyhine hak ihlali kararları verilmiştir. Gerek ulusal gerekse uluslararası alanda önemli düzenlemeler yapılmakla birlikte, ülkemiz de dahil olmak üzere güvenlik adı altında siyasi iktidarlar gelecekleri uğruna birçok suiistimaller yapmışlardır. Güvenlik-özgürlükler dengesinin bozulduğu yönündeki eleştiriler, 11 Eylül 2001 saldırılarından sonra farklı bir düşünceye bürünmüş, güvenlik yönünde yapılan düzenlenmeler ile sert biçimde bozulmaya başlamıştır. Ancak temel hak ve hürriyetler devletlerin düşünce yapılarının keyfiyetine bırakılmadan kuralları ve sınırları çizilmiş bir kalkan ile koruma altına alınması gerekmektedir. Modern tedbirlerden belki de bilgi sağlanması en kolay ama uygulaması en zor tedbirlerden birisi de iletişim denetlenmesi tedbiridir. Ülkemizde özellikle 1961 Anayasası ile anayasada yer alan haberleşme hürriyeti 1981 Anayasası ile detaylı olarak açıklanmıştır. Ancak bu hakka müdahale yetkisi ve sınırları mutlaka kanuni bir düzenleme ile olması gerektiği için, 4422 sayılı kanunda kısmi bahsedilmiş, son olarak ise adli dinleme yetkisi 5271 Sayılı CMK'da, önleme dinleme yetkisi ise 5397 Sayılı kanun ile yasal zemine kavuşmuştur. Ancak bu düzenlemelere rağmen günümüzde hala bazı konularda yanlış uygulamalarla karşılaşılmaktadır. Çalışmamızda önce temel kavramlar ve tarihi süreçten bahsedilerek, tedbirin uygulanması ile uygulamada karşılaşılan bazı sorunlar üzerine çözüm önerileri hakkında açıklamalarda bulunulacaktır.