Türk itfaiye hizmetlerinin tarihi süreç içerisindeki dönüşümünün merkezi ve yerel yönetimler bağlamında karşılaştırmalı bir analizi

Yangın insanlık tarihi kadar eski bir afet türü olmakla birlikte modern dönemlere kadar yangınla mücadele konusunda oluşturulmuş bir teşkilatlanma mevcut değildir. Modern dönemlerin getirdiği sanayileşme, şehirleşme ve teknolojik gelişmeler yangınların boyutunu ve içeriğini de değiştirmiştir. Türk İtfaiye Teşkilatı yönetim modeli olarak bu gelişmelere kayıtsız kalmamıştır. Tulumbacılardan bu yana sürekli gelişen bir yapı ile günümüz yangınla mücadele organizasyonuna ulaşılmıştır. Bu tarihi süreçte Türk İtfaiye Teşkilatı'nın yönetim modeli açısından geçirdiği süreç çalışmada incelenmiş, literatüre katkı sağlayacak yeni bir tarihsel dönemlendirme yapılmıştır. Günümüz Türk İtfaiye Teşkilatı birbirinden bağımsız çok farklı hiyerarşiler altında organize olan, yönetim modeli açısından merkezi ve yerel yönetimlerin, ayrıca özel kurum ve kuruluşların uhdesinde görev yapan karma bir yapıdır. Bu karma yapının olumlu ve olumsuz yanları olmakla birlikte günümüz Türk İtfaiye Teşkilatı'nın ihtiyacı olan ve başta yangın olmak üzere bütün afet türleriyle mücadelede etkinliğini sağlayacak yönetim modeline karşılık gelmemektedir. Yapılan çalışma neticesinde Türk İtfaiye Teşkilatı'nın görev ve sorumluluklarının geçmişe nazaran çok genişlediği, yangına müdahaleden ziyade her türlü afetle mücadele eden bir birim haline geldiği, bu yönüyle beledi bir hizmetten ziyade merkezi bir güvenlik hizmeti sunduğu, merkezi yönetimin sağladığı diğer güvenlik/kolluk hizmetleriyle benzeştiği örnekler üzerinden analiz edilmiş, sunulan hizmetin etkinliği açısından yeni bir yönetim modeline ihtiyaç duyulduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada belirlenen kıstaslar neticesinde bu yeni modelin daha merkezi bir yapıda olması gerektiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak günümüz Türk İtfaiye Teşkilatı'nın yaşadığı sorunların büyük kısmının karma yönetim yapısından kaynaklandığı anlaşılmıştır.