Türk kamu yönetiminde yeni bir model olarak üst kurullar

?lk ortaya çıktıkları ülke olan Amerika Birlesik Devletleri'nde kökleri 1800'lerin sonlarına kadar gitmekte olan üst kurullar, Dünyanın birçok yerinde yasanan çok kapsamlı değisim ve dönüsümlere bağlı olarak, temel hak ve özgürlükler ile piyasa mekanizmalarının daha düzenli isleyisini sağlama ve güvence altına alma amacıyla son dönemde ülkelerin kamu yönetimlerinde yerlerini alamayan baslamıstır. Kamunun tekel olarak yürüttüğü hizmetlerin özellestirmeler sonucu piyasaya açılması, piyasanın rekabet sartlarının ve altyapı, finans gibi hassas sektörlerde iktisadi faaliyetlerin düzenlenmesi gereği devletin piyasa üzerindeki rolünün yeniden tanımlanmasına ve bu alanda yeni yapıların ortaya çıkmasına yol açmıs, birçok ülke bu islevi yerine getirmek üzere Dünyada basarılı örnekleri görülen Kurulları olusturma yoluna gitmistir. Ülkelerin siyasi, iktisadi ve sosyal sistemlerine, devlet örgütlenmesine ve toplum yapısına bağlı olarak farklı sekiller alan anacak idari ve mali özerkliği ve yeni örgütsel yapılanmaları ile geleneksel idari hiyerarsik yapılanma dısında yer alan üst kurullar Türk kamu yönetiminde devletin düzenleyici kapasitesini siyasi etkilerden uzak, daha etkili kılmak amacıyla olusturulmustur. Gerek olusturulmalarına etki eden sebepler ve gerekse kuruluslarının stratejik ve bütüncül bir yaklasım çerçevesinde gerçeklesmemis olması nedeniyle; görevleri, yetkileri, idari yapılanmaları, karar alma süreçleri, bütçeleri, bağımsızlıkları ve nihayetinde hesap verebilirlikleri konusunda üst kurullar ekseninde baslangıçta yasanan yoğun tartısmaların bu gün yerini daha çok siyasal iktidarla olan iliskilerine, hesap verebilirliklerine ve performanslarına bıraktığı görülmektedir. Türkiye'de üst kurul tecrübelerinin henüz bu kurumlara yönelik beklentileri karsılayacak düzeyde olmadığı söylenebilir. Ancak üst kurulların basarılarında, sergileyecekleri performansları kadar, siyasi kurumların, yetkili oldukları alanlardaki piyasa aktörlerinin ve diğer bürokratik kesimlerin bu kurumlara karsı takınacakları tavır ve kabullenme düzeyleri de etkili olmaktadır. ?dari ve mali bağımsızlığa sahip olmaları, kurul olusumlarında siyasi yaklasımlardan uzak olarak liyakatin ön plana çıkması, bu kurumlara olan süpheci yaklasımların yerini güvene bırakabilmesi ve diğer bürokratik kesimlerden destek görebilmesi üst kurulları kendi alanlarında daha basarılı kılacaktır. Dünyada ulastığı seviye bakımından Türkiye'de üst kurulların yeri ve konumunun belirlenmesi, kurulların olusumu, gelisimi, yapısal ve islevsel özelliklerinin incelenmesi ve en önemlisi bu kurullar ekseninde cereyan eden bazı tartısmaların çözümlenmesi üst kurullar sistemin gelistirilmesine ve performans düzeylerinin iyilestirilmesine katkı sağlayacaktır. Bu çalısmanın ilgili yazın ve görece kısa sayılabilecek deneyimleri ısığında, Türkiye'deki Üst Kurul sisteminin etkili ve etkin isleyisine yönelik iyilestirmelere hizmet etmesi umulmaktadır.