Türk Medeni Hukukunda koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması

Evrensel normlar ve anayasa ile de güvence altına alınmış olan insan hakları sadece şekil ve şartları kanunda gösterildiği şekilde sınırlanabilir. İnsan hakları, doğuştan var olduğu kabul edilen kişiye özel dokunulamaz, devredilemez, vazgeçilemez ve korunması gereken temel haklardandır. Kanunun belirlediği koşullar ve sebepler haricinde hiç kimse özgürlüğünden yoksun bırakılamaz. Bu noktada vesayet hukuku açısından yeni bir kurum olan koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması müessesi 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanun'un 432-437. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması kurumunun temel gayesi, kanuni düzenlemenin lafzından da anlaşılacağı üzere bedensel veya ruhsal hastalıkları sebebi ile toplum için tehlike oluşturan ve başkaca korunma olanağı bulunmayan kişilerin eğitimleri, tedavileri yahut ıslahları için elverişli bir kuruma yerleştirilmelerini temin etmektir. Özgürlüğün kısıtlanması için kısıtlama sebepleri (akıl hastalığı veya akıl zayıflığı, uyuşturucu madde veya alkol bağımlılığı olma, serserilik veya ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık taşıma) Türk Medeni Kanunu'nun 432. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır. Tez çalışmasının esas konusunu oluşturan koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması sürecinde Anayasa ile güvence altına alınan temel bir hakkın kısıtlanması söz konusu olduğundan TMK 432. maddesinde belirtilen kısıtlama sebepleri dışında başkaca sebeplerle bir kimsenin koruma amacıyla da olsa özgürlüğü kısıtlanamaz. Türk Medeni Kanunu'n 432. vd. maddeleri uyarınca kısıtlama kararı verilmesine binaen ilgili kişinin tedavi, eğitim ve ıslahı için uygun bir kuruma yerleştirileceği veya alıkonulacağı düzenlendiği için ilgili kurumun fiziksel şartları, teknolojik şartları ve uygun personel yeterliliği konularında bu amaca uygun şartların olması gerekir. Türk Medeni Hukukunda Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması isimli tez çalışmasının ilerleyen başlıklarında koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması kurumunun uygulanabilmesi için gereken tüm şartlar ve benzer kurumlarla karşılaştırılması ayrıntılı olarak incelenmektedir. Aynı zamanda tez konusu kurumun uygulanmasından doğan sorunlar incelendikten sonra bu sorunlar için çözüm önerileri sunulacaktır. Anahtar kelimeler: Vesayet Hukuku, Kişi Hürriyeti, Özgürlük, Koruma, Özgürlüğün Kısıtlanması.