Türk Medeni Kanunu kapsamında ortaklığın giderilmesi davaları ve yargılamaya yansımaları

Ortaklığın giderilmesi davaları, kendine özgü nitelikler barındıran, çift taraflı ve taraflar için benzer sonuçlar meydana getiren davalardır. Dava neticesinde verilen hüküm ile geleceğe yönelik bir etki meydana geldiği için bu davalar geleceğe etkili yenilik doğuran davalardır. Ortaklığın giderilmesi davasının konusunu, taşınır mal, tapuya kayıtlı taşınmaz mal ve haklar oluşturmaktadır. Bu davalar, paydaş ya da ortakların, paylı yahut elbirliği mülkiyetinin sona ermesi konusunda anlaşamamaları halinde ya da kamu tüzel kişilerinin ilgili mevzuat doğrultusunda yetkilerini kullanmalarıyla, birlikte mülkiyetin mahkeme kararı ile sona ermesi yoluna başvurulması ile görülür. Kural olarak her bir paydaşın bir sebep göstermeksizin ortaklığın giderilmesini talep etme hakkı vardır. HMK m.4/1-b düzenlemesi uyarınca ortaklığın giderilmesi davalarında, sulh hukuk mahkemeleri görevlidir. Bu nedenle söz konusu davalar basit yargılama usulüne tabidir. Ortaklığın giderilmesi davalarında yetkili mahkemenin belirlenmesi davaya konu malın niteliğine göre değişiklik arz etmektedir. Davaya konu malın taşınır olması durumunda genel yetki kuralı uygulanarak davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkili olacakken, dava konusunun taşınmaz olması halinde HMK m.12 uyarınca, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkili mahkemedir. Ortaklığın giderilmesi davasının konusunun tereke olması halinde ise, HMK m.11 uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkili olacaktır. Ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde ise, İİK'de yer alan ilamlı icraya ilişkin ortak hükümler dikkate alınarak dava konusunun niteliğine uygun düştüğü ölçüde, bu hükümler satışa ilişkin ilamın icrasına uygulanacaktır. Ortaklığın giderilmesi davalarının çift taraflı davalardan olması ve kaybeden taraf bulunmamasının bir sonucu olarak, yargılama sürecinde ortaya çıkan dava masrafları, yargılama harçları ve AAÜT uyarınca hükmedilen vekâlet ücretinden tüm taraflar payları oranında sorumludurlar. Sulh hukuk mahkemesi tarafından verilen ortaklığın giderilmesi kararlarına karşı HMK m.341/1 uyarınca istinaf yoluna başvurulabilecektir.