Türkçe öğretmeni adaylarının üst bilişsel okuma stratejileri ile duygusal zekâları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Okuma hem seslendirmeye hem anlamlandırmaya dayalı olan hem zihinsel hem fiziksel aktiviteleri de içine alan bireyin üst bilişinin ve duygusal zekâsının da dahil olduğu derinlemesine araştırılması gereken önemli bir alandır. Bu çalışmada Türkçe Öğretmeni adaylarının üst bilişsel okuma stratejileriyle duygusal zekâları arasındaki ilişkinin farklı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Nicel bir araştırma yapıldığı için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 2021-2022 eğitim dönemi içerisinde Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği 1,2,3 ve 4. sınıf öğrencilerinden 175 Türkçe Öğretmeni adayı katılmıştır. Öğretmen adaylarının üst bilişsel okuma strateji becerilerini ölçmek için 2004 yılında Taraban, Kerr ve Rynearson tarafından geliştirilen, "Üst bilişsel Okuma Stratejileri Ölçeği" kullanılmıştır. Türkçe Öğretmeni adaylarının duygusal zekâ özelliklerini belirlemek amacıyla da "Schutte Duygusal Zekâ Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25.0 paket programıyla analiz edilip değerlendirilmiştir. Sonuçların istatistiksel analizi ve değerlendirilmesi için t testi, tek faktörlü varyans analizi, korelasyon analizi kullanılmıştır. Duygusal zekâ özellikleri ve üst bilişsel okuma stratejileri cinsiyet değişkenine göre kadınlar lehine anlamlı farklılık gösterirken yaş faktörü iki test sonucuna göre de anlamsız çıkmıştır. Duygusal zekâ özellikleri birinci sınıflar hariç diğer gruplarda artma eğilimindedir; üst bilişsel okuma stratejileri ise birinci ve dördüncü sınıf öğrencilerinde yükselme eğilimindedir. Duygusal zekâ özellikleri ile bir yılda okunan kitap sayısına bakıldığında 11-20 aralığında kitap okuyanların duygusal zekâ düzeyleri artma eğilimindeyken; 11-20 ve 21 ve üzeri kitap okuyanların üst bilişsel okuma stratejileri yükselme eğilimdedir. Araştırma sonucunda üst bilişsel okuma stratejilerini kullanma düzeyi ile duygusal zekâ arasında pozitif yönlü, anlamlı ve orta düzey bir ilişki olduğu saptanmıştır. Üst bilişsel okuma stratejileri arttığında duygusal zekâ; duygusal zekâ arttığında ise üst bilişsel okuma stratejileri artış göstermektedir. Araştırmada elde edilen sonuçlar alanyazındaki çalışmalarla karşılaştırılarak bazı önerilerde bulunulmuştur.