Scene-setting and referent introduction in Turkish and Turkish sign language (Türk işaret dili, TİD): What does modality tell us?

Bu çalışmada Türkçe'yi anadili olarak öğrenen işiten çocuklar ile Türk İşaret Dili'ni (TİD) anadili olarak edinen işitme engelli çocukların hikaye anlatmaya nasıl başladıkları ve hikayede geçen karakterleri nasıl tanıttıkları incelenmiştir. Berman ve Slobin (1994)'in de belirttiği gibi konuşma dili edinen çocuklar resimli hikaye anlatırken kendilerine görsel olarak sunulan olayları sözel olarak ve edindikleri dilin dilbilgisi kurallarına uygun bir şekilde anlatmayı öğrenmektedirler. İşaret dili edinen çocuklarda ise böyle bir durum söz konusu değildir çünkü işaret dillerindeki yapılar görsel olup genellikle anlatılan olaya benzerlik taşımaktadır. Bu çalışmada her iki dilden ve üç farklı yaş grubundan katılımcılar yer almıştır (küçük yaş çocuklar 3;5-6;8 yaş arası, büyük yaş çocuklar 7;2-9;11 arası, yetişkinler). Her yaş grubunda 10 kişi, toplamda 60 kişiden veri toplanmıştır. Katılımcılara Balon Hikayesi (Karmiloff-Smit, 1981) adında bir resimli hikaye gösterilmiş ve bunu duyan veya işitme engelli birisine anlatmaları istenmiştir. Bütün veriler işitme engelli ve duyan araştırmacılar tarafından kodlanmıştır. Bu kodlamada katılımcıların hikayeye başlarken hangi bilgileri anlattıkları (kim, nerede, ne) ve hikayedeki üç farklı karakteri (çocuk, baloncu, balon) açık bir şekilde tanıtıp tanıtmadıklarına bakılmıştır. Analiz sonuçları göstermiştir ki hem işiten hem de işitme engelli çocuklar 7;2-9;11 yaşları arasında hikaye başlangıçlarındaki farklı bilgileri yetişkinler kadar sıklıkla ifade etmişlerdir. Daha küçük yaş grubunda ise böyle bir benzerlik bulunmamıştır. Karakterlerin tanıtılması konusunda ise her iki dilde de küçük yaş grubundaki çocuklar bile yetişkinler kadar sık bir şekilde karakterleri açık olarak tanıtmışlardır. İki dil arasında saptanan en önemli fark, Türkçe konuşanların hikayedeki farklı karakterleri tanıtırken, TİD kullanıcılarına göre, daha fazla açık dil yapıları kullanmış olmalarıdır. Bu durum her iki dil arasındaki kanal farklılığından olabileceği gibi bu iki dil arasındaki yapısal farklılıktan da kaynaklanmış olabilir.