Türkçede kelime öğretimi

iiiÖZETTÜRKÇEDE KELİME ÖĞRETİMİHalide Gamze İNCEYüksek Lisans TeziTürkçe Eğitimi Anabilim DalıTez Danışmanı: Hidayet ÖZCANHaziran 2006İfade etmek istediğimiz düşüncelerin, kavramların etiketi olan kelimeler,dilde tek başlarına anlam ve dilbilgisi görevi taşıyan unsurlardır. İnsanın kendini tamanlamıyla ifade edebilmesi için yeterince kelime bilmesi ve bu kelimeleri cümleiçinde doğru şeklide kullanması önemlidir. Daha etkili yollarla daha fazla kelimeöğretimi dinleme, konuşma, okuma, yazma becerilerinin daha sağlam temellereoturmasını sağlayacaktır.Hangi sınıfta ne kadar kelime öğretilmesi gerektiği, hangi sınıfta hangikelimelerin öğretilmesi gerektiği, her derste kaç yeni kelime öğretilmesi gerektiğisınıfın düzeyine göre önceden belirlenmelidir. Hangi sınıfta kaç kelimelik cümlelerkullanılması ve öğrencilerin yazdıkları metinlerin en az kaç cümleden oluşmasıgerektiği gibi soruların cevapları kelime öğretimi açısından oldukça önemlidir. Dilgelişiminde kelime öğrenme aşamalarının ve kelime türlerine, anlamlarına veyapılarına göre uygulanacak bilimsel yöntemlerin ortaya konulması kelimeöğretimine ışık tutacaktır.ivDüşünce zenginliği kavram ve kelime zenginliğine bağlıdır. Kelimehazinesi sadece dilbilimdeki bir takım kalıpların değil yüzyıllardır o milletinyaşantılarıyla oluşturduğu ortak bir bağın en büyük göstergesidir. Kelime hazinesinioluşturan kelimeleri takip ederek o milletin yaşayış biçimini, örf-adet, gelenek-göreneklerini, inançlarını, tarihini, yaşadığı coğrafyayı ve dahası söz varlığınıngeçirdiği gelişimi incelemek mümkündür.Kelime hazinesini genişletme açısından kelime öğretimi çalışmalarıoldukça önemlidir. Bu bakımdan bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birincibölümde dil, dilyetisi-söz-dil, dile ait ilk bilgiler, dil gelişimi, psikolengüistik kuram,öğrenme kuramı, davranışçı kuram, bilişsel kuram, dil öncesi dönemin gelişimözellikleri, dil gelişiminde kelime öğrenme aşamaları, dil gelişimine etki edenfaktörler, Stern'in dil gelişimi kuramı, Piaget'in dil gelişimi kuramı, Vygotsky' nindil gelişimi kuramı, Türk dilinin gelişimi-sorunları, ana dili, dünyada ve Türkiye'deana dili eğitimi konuları yer almaktadır.İkinci bölümde, kelime hazinesi, kelime hazinesinin katmanları, Türkiye'dekelime hazinesi araştırmaları, kelime hazinesi araştırmalarında kullanılan başlıca veritoplama araçları, toplam on yedi adet kelime hazinesini geliştirme yolu verilmiştir.Üçüncü bölümde, kelime ve kelimenin öğretimi, kelime tanıma ve ayırtetme, yapı bakımından kelimeler, anlam bakımından kelimeler, telâffuzlarıbakımından kelimeler, yazılışları bakımından kelimeler konuları ele alınmıştır.Dördüncü bölümde kelime türleri, isimlerin öğretimi, fiillerin öğretimi,sıfatların öğretimi, deyimlerin öğretimi ve terimlerin öğretimi konuları ele alınmıştır.Beşinci bölümde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Kelime, Sözcük, Kelime Öğretimi, Kelime Hazinesi,Kelime Hazinesini Geliştirme Yolları